Meertaligheid

Mijn kleindochter van 21 maanden praat nog helemaal niet. Zij begrijpt alles, maar praten ho maar! Met haar zus van bijna 4 jaar speelt zij in het Engels en ook dat begrijpt zij. Zij gaat sinds vorige week naar een kidsclub waar Frans wordt gesproken. Ook geen probleem. Komt het vaker voor dat kinderen zo laat gaan praten terwijl zij alles begrijpen? Het gezin woont in het buitenland. Thuis wordt Nederlands gesproken.


Taalbegrip gaat altijd voor het taalgebruik uit. Het is dus heel goed dat je kleindochter aangeeft dat ze de talen die ze hoort al wel begrijpt. Het spreken volgt dan vanzelf wel. Ze is ook nog wel jong, pas 21 maanden. Ik zou me er niet zoveel zorgen om maken op dit moment. Dat ze nog niet veel spreekt is niet verwonderlijk omdat ze drie talen tegelijk hoort. Het aanbod is dus veel uitgebreider en anders dan bij kinderen die slechts één taal horen. Ze moet nog ontdekken wat wij welke taal hoort en hoe de woordjes van elkaar verschillen. Dat komt wel goed verwacht ik. Overigens: kinderen die meertalig opgroeien lijken vaak in het begin wat trager in hun taalontwikkeling. Zij moeten hun woordenschat over meerdere talen verdelen. Als je dan alleen naar het Nederlands kijkt lijkt een kind achter te zijn. Maar de andere talen zijn er ook nog en in het totaal klopt het aantal woorden dan weer wel. Kinderen kunnen in het begin de talen ook wat door elkaar gaan haspelen en woorden uit meerdere talen aan elkaar plakken. Ook dat is heel normaal en van tijdelijke aard.

Wel begrijpen, niet praten

Mijn zoontje van 22 maanden vertikt het om te praten. Hij kent zo’n 20 woorden. Hij begrijpt veel (zelfs ‘loop om de stoel heen’), maar hij vertikt het om dingen na te zeggen of iets te vragen. Hij zegt als hij iets nodig heeft ‘die’ en ‘daa’ maar verder niet. Ik heb al geprobeerd hem alleen zijn zin te geven als hij iets goed zegt, maar hij doet het dan niet en wordt alleen maar boos. Hij begrijpt wel veel woordjes, als we plaatjesboeken of foto’s laten zien en vragen waar is de olifant, het huis, de schoenen… dan weet hij het precies. We lezen veel met hem en praten ook redelijk veel tegen hem. Moet ik me zorgen maken of naar een logopedist of zo?


Het feit dat je kind al je opdrachten zeer goed begrijpt is een heel goed teken. Het taalbegrip gaat namelijk altijd uit voor het zelf spreken. Het is ook heel goed dat jullie veel boekjes met hem lezen en met hem praten. Dat hij het vertikt om dingen te zeggen kan allerlei oorzaken hebben. Sommige kinderen hebben gewoon geen zin om te praten, omdat ze ontdekken dat anderen wel zorgen dat iets gebeurd als ze ergens naar wijzen of ‘da’ zeggen. Je merkt dit wel eens bij kinderen die oudere broers of zusjes hebben. De oudsten vullen dan al snel in wat de jongste wil, waardoor de noodzaak tot praten achterwege blijft. In dat geval kan het handig zijn om niet al te snel in te vullen wat een kind wil, maar hem het eerst zelf te laten zeggen. Je geeft al aan dat je hebt geprobeerd om je kind alleen zijn zin te geven als hij iets goeds zegt. Maar hij doet het dan nog steeds niet en wordt alleen maar boos. Het lijkt er daardoor op dat je zoontje er een soort machtsstrijd van maakt. Hij zit ook in de peutertijd dus het zou heel goed kunnen dat hij ontdekt heeft dat hij door niet te praten veel aandacht kan krijgen. Met het weigeren te praten geeft hij je dan de boodschap dat hij een eigen wil heeft. “Als ik niet wil doe ik het niet, klaar uit’. Je kunt je kind dus niet dwingen om te praten. Wat je echter wel kunt doen is je eigen gedrag aanpassen. Wanneer je van je kind wilt dat hij gaat praten, merkt hij dat hij greep op je krijgt. Hij kan juist veel gedaan krijgen door niet te praten. Draai het daarom liever om. Leer je kind dat hij minder voor elkaar krijgt als hij niet goed praat. Je past dan je eigen reacties aan. Zegt hij ‘da’ dan vraag je: ‘wat wil je?’ en verder doe je niets. Vraag dus niet ‘Wil je die auto’ maar wacht af. Wordt je kind dan enorm boos, dan zet je hem eventjes op de gang of op een andere vaste plek waar hij lekker boos mag zijn. Is het weer over, dan laat je alles verder voor wat het was en ga je iets heel anders doen. Komt je kind weer met dezelfde ‘da’ vraag, dan zeg je weer: ‘wat wil je?’ Op die manier leer je hem gaandeweg dat hij toch echt iets meer moet zeggen om een reactie van je los te krijgen. Jij hebt dat ook al geprobeerd, en je bent dan ook op de goede weg. Echter: je peuter probeert met boosheid alsnog zijn zin te krijgen. ‘Ik zeg niets en word boos, en dan krijg ik het wel’, lijkt hij te denken. En daar moet je doorheen. Leer hem, dat als hij niets zegt en boos wordt, op de gang terechtkomt zonder publiek, én zonder zijn zin te hebben. Een peuter heeft lange tijd nodig van ervaren, ervaren en nog eens ervaren voor hij ontdekt dat jouw regel écht hetzelfde is en blijft. Neem er drie weken voor. Daarna zal je kind vast en zeker eieren voor zijn geld kiezen en meer proberen te zeggen. Uiteraard wordt hij voor elke poging die wél goed is beloond! Op die manier ontdekt hij namelijk tegelijkertijd dat het veel handiger is om wel dingen te zeggen dan om je mond te houden.


Overigens zijn er ook kinderen die zulke hoge eisen aan zichzelf stellen, dat ze niet willen gaan praten voor ze het helemaal goed kunnen. Is jouw kind ook zo’n type, dan bestaat dus de kans dat hij nog lange tijd zijn mond houdt en dan ineens een prachtige zin produceert. Maar dit gedrag komt niet zo heel veel voor. De meeste kinderen kun je over de barrière heen helpen door aan te geven dat je echt alleen maar reageert als ze woorden zeggen in plaats van die of da, terwijl je verder geen extra aandacht aan het probleem van het niet praten besteed.


Blijf je je zorgen maken over het gedrag van je kind, dan kun je uiteraard altijd contact op nemen met de huisarts en bespreken of een doorverwijzing naar de logopedist in heeft. Maar in eerste instantie denk ik niet aan een probleem met de taal, maar aan een probleem met het gedrag. En dat kun je op bovenstaande manier aanpakken. Veel succes.