Geen middagslaapje

Onze zoon (17 mnd.) wil tussen de middag niet meer slapen. Hij slaapt bij zijn oppasoma’s gemiddeld 1,5 tot 2,5 uur (drie middagen per week), maar hij weigert dit als zijn ouders hem naar bed brengen. We hebben een vast ritueel en ik heb bijna alle tips uitgevoerd, maar niets helpt. Het lijkt alsof het met mij te maken heeft. Hij wil niet dat ik weg ga; hij huilt en schreeuwt dan heeeel erg lang. Ik ga terug, blijf rustig, zoek geen oogcontact, en leg hem weer rustig neer. Maar hij staat gelijk weer op. Als ik hem dan weer neerleg, worstelt hij net zo lang tot hij los is. Of hij lacht omdat hij denkt dat het een spelletje is. Lief zijn of direct, niet helpt. Ook speelgoed in zijn bedje werkt niet. Onder het huilen hoor je hem geregeld gapen. Het is frustrerend, en het maakt mij verdrietig dat hij bij anderen wel slaapt. Hij is een temperamentvol jongentje maar ik merk zelden dat hij verlatingsangst heeft. Hij vindt het altijd erg als zijn vader weggaat, maar het lijkt hem niet uit te maken als ik vertrek. Wat is hier aan de hand? Heeft u tips?


Tips ga ik niet geven, want een tip is een tijdelijk iets. En dat is nu juist wat niet werkt bij een klein kind. Je schrijft dit ook: ik heb alle tips al uitgevoerd en niets helpt. Juist hierdoor geef je je kind wisselende aandacht en dat zorgt ervoor dat hij doorgaat met zijn strijd. Hij is benieuwd naar je nieuwste aanpak. Die nieuwsgierigheid houdt hem juist wakker en dat is niet je doel. Ga dus niet dingen uitproberen, maar kies een aanpak. Volg niet een tip, maar bepaal een eigen strategie die je gaat volhouden. Dit klinkt eenvoudiger dan het is en daar heb je zelf al ervaring mee. Als ik je vraag zo doorlees krijg ik niet het beeld van een angstig of bang kind. Je hebt zelf dat idee ook niet, je schrijft dat jullie een liefdevol gezin zijn. Het is wel een temperamentvol jongetje. Dat zou wel mee kunnen spelen. Temperamentvolle kinderen kunnen heftiger reageren op regels, kunnen zich sterker afzetten tegen ouders, of langer doorgaan met hun strijd. Hou daar rekening mee en kies een aanpak die bij je past en die je lang kunt volhouden zonder te twijfelen.

Overigens zie je vaker bij temperamentvolle of ‘wakkere’ kinderen dat ze al snel niet zo veel meer slapen als leeftijdgenootjes. Ze willen zo graag bij alle activiteiten betrokken zijn dat ze het moeilijk vinden om hun ogen dicht te doen. Ze vechten soms echt tegen de slaap. Dat je zoontje bij zijn oma wel gaat slapen is op zich niet vreemd. Vreemde ogen dwingen, ook bij kleine kinderen. Je ziet vaak dat kleintjes die zich bij vreemden ‘braaf’ gedragen hun strijd met papa en mama aangaan. Dat is voor jou misschien heel erg moeilijk, maar in feite betekent dit dat je kind zich bij jou zo veilig voelt dat hij zijn slechtste kant durft te laten zien. Hij durft ‘nee’ te roepen, hij durft zich af te zetten. Dat is voor zijn leerproces ook heel belangrijk. Het lijkt er ook op dat je kind al aan het peuterpuberen is. Dat start meestal rond anderhalf jaar, maar kan ook eerder gebeuren als een kind zich snel ontwikkelt of temperamentvol is. Een klein kind ontdekt op een gegeven moment ook zijn eigen wil, en die moet hij gaan uitproberen. Het veiligst is dat bij papa en mama. Voel je dus absoluut niet afgewezen!

Wat is wijs op dit moment? Vind je het belangrijk dat hij zijn middagslaapje houdt, dan moet je een aanpak kiezen en die altijd strikt volhouden. Ga dan niet de strijd met hem aan omdat je wilt dat hij gaat liggen, want dat is inderdaad een spannend spelletje. Kies die aanpak waar jij zelf volledig achterstaat. Dan kun je kordaat zijn en rust en zekerheid uitstralen: zeg altijd hetzelfde, doe altijd hetzelfde. Doe vooral niet te veel: een aai over de bol, en kort standaardzinnetje. De Kiekeboe-methode kan je helpen. Wil je weten hoe dat gaat, bestel dan de slaapbrochure op onze site.

Er kan echter bij het slaapje overdag ook iets anders spelen. Check daarvoor eerst een aantal dagen hoe zijn dag/nachtritme is. Hoe doet hij het overdag als hij nauwelijks heeft geslapen? Is hij de rest van de dag over zijn toeren van de gemiste slaap? Of valt dat wel mee? Een wakker en temperamentvol kind heeft overdag soms minder slaap nodig dan leeftijdgenootjes. Wat daarbij ook meespeelt, is dat wakkere kinderen soms geen dag/nacht ritme hebben maar een weekritme, soms een tweewekelijks ritme. Je schrijft dat je zoontje bij de oma’s goed slaapt overdag. Misschien haalt hij daarmee zoveel energie in dat hij de dagen daarna bij jullie thuis heel goed lang wakker kan blijven. Is dat het geval dan kan het een oplossing zijn om hem niet in bed te stoppen overdag, maar activiteiten met hem te doen die rustgevend zijn. Bijvoorbeeld: in de buggy een eind wandelen door het bos/park. Veel dreumesen en peuters vallen dan toch even in slaap en nemen zo toch net dat beetje rust dat ze nodig hebben.


Overdag slapen

Onze zoon van 18 maanden vertikt het om overdag te slapen. We hebben het lange tijd geprobeerd door maar met hem te gaan wandelen,en dan haalt hij de grens van de tuin nog niet en slaapt al. Leg je hem op bed rond 12.30 uur, hij is dan al vanaf 06.30 uur wakker, is het brullen, zonder tranen, maar geen slaap. Loop je dan met hem op de arm naar beneden slaapt hij op je arm zo 1,5 uur weg. Laten huilen, duidelijk toespreken wat de bedoeling is. Werkt niet. Moet mijn dreumes nog slapen of geeft hij het zelf wel aan? Of is het op de arm slapen nu zo gewend en wil hij niet anders? Hij gaat vaak om 18.30 uur naar bed. Soms wordt hij dan om 5.00 uur al wakker, al met al een wakker kind. Graag een reactie over wat ‘normaal’ is.


Wat is normaal? Dat is met slapen een zeer ingewikkelde vraag. Je kunt gemiddelde hoeveelheden noemen die kinderen meestal slapen. Bijvoorbeeld voor een kind in de leeftijd van je zoon is dat gemiddeld 13 uur per etmaal, waarbij de meeste dreumesen per dag nog een slaapje doen van een half uur tot drie uur (afhankelijk van het kind). Heb je een wakker kind, en uit wat je schrijft kan dat best zo zijn, dan kan die behoefte dus beduidend minder zijn. Sommige kinderen hebben inderdaad aan een hazenslaapje overdag genoeg. Net dat indutten in de buggy op weg naar de supermarkt, of dat autoritje kan dan voldoende energie geven om de rest van de dag er tegenaan te kunnen. Wat dat betreft is je kind dus absoluut niet afwijkend in zijn gedrag. Een andere zaak is het natuurlijk dat hij het liefst op je arm wil slapen en dan zo’n 1,5 uur wegdut. Want dat kan inderdaad betekenen dat hij ervoor kiest om af en toe op je arm te slapen, en dat hij daar de rest van de tijd graag voor wakker blijft. De warme aanwezigheid van jouw lichaam en jouw bewegingen verkiest je kind dan boven zijn eigen bedje. Je zult zelf moeten bepalen of je het erg vindt dat je kind zich zo gedraagt of niet. Als je anderhalf uur moet rondlopen met een dreumes is het natuurlijk iets heel anders, dan wanneer hij lekker naast je op de bank ligt terwijl je zelf ook eventjes kunt dutten. Wil je de situatie veranderen en kies je ervoor je zoontje toch af en toe in bed te leggen, wees er dan op voorbereid dat hij dat niet zonder slag of stoot zal accepteren. Hij zal vast een flinke strijd gaan leveren. Hij wil namelijk testen of hij niet toch weer op de arm mag als hij flink boos wordt. Het zal aan je doorzettingskracht liggen of je die aanpak doorzet of niet. Maar besluit je eenmaal de zaken te veranderen, dan is het het handigste om het ook heel consequent te doen. Houd de andere aanpak zeker drie weken vol. Die tijd heeft je kind nodig om te wennen aan veranderingen. En intussen zet jij je IQ op nul en je blik op oneindig en je wacht rustig af tot je kind gewend is aan het feit dat hij níet meer wordt gedragen. Wil je meer informatie over slaapproblemen en de aanpak, lees dan de brochure 'Slaapproblemen de baas’ die je als PDF bestand voor €6,- via OPVON Winkeltje kunt bestellen (of €8,- voor een papieren versie).

Wakker mannetje

Ik volg de opleiding Pedagogisch Werker niveau 4, en ik loop stage op een kinderdagverblijf. Ik kom in aanraking met kinderen van 0 t/m 4 jaar. Binnen de opvang is er een kind van 1 jaar oud. Het kind vertikt het om binnen de opvang in de slaapkamer te slapen. Zodra ik of een van mijn andere collega's het kind in de slaapkamer neerleg om te slapen, begint hij te huilen en wil niet meer stoppen. Ik heb van alles geprobeerd, zoals even blijven tot hij in slaapt valt, liedjes zingen etc. Na alles wat ik geprobeerd heb weet ik geen raad meer. Het kind wilt niet alleen in de slaapkamer slapen, maar ook binnen op de groep valt hij nauwelijks in slaap. Op een hele dag slaapt hij 10 minuutjes op de opvang. Dit lijkt mij zeer weinig voor een kind van 1 jaar, ik ben bang dat hij hierdoor niet aan zijn rust komt. Ik vroeg mij af of u enkele tips heeft voor mij, die ik zou kunnen gebruiken binnen de opvang. Zodat het kind in slaap kan vallen, en dat het kind op die manier toch tot zijn rust kan komen.


Over het algemeen doet een kind van een jaar in ieder geval nog een middagslaapje. Maar er zijn altijd kinderen die met heel weinig slaap toe kunnen. Dat verschilt per kind. Er kunnen ook andere dingen een rol spelen, waardoor dit kindje niet kan slapen op de opvang. Misschien wil hij liever bij de andere kinderen blijven, of doorgaan met spelen. Het kan ook zijn dat hij sterk reageert op geluiden, licht of geuren. Kortom, het is niet gemakkelijk om van een afstand te zeggen waarom dit specifieke kindje op het dagverblijf niet slaapt. Wat in ieder geval kan helpen is een gesprek met de ouders. Vraag hen hoe hun kindje thuis overdag slaapt. En wat ook belangrijk is: welk slaapritueel zij hebben wanneer zij hun kindje in bed leggen. Je kunt dan dezelfde aanpak hanteren, zodat het herkenbaarder wordt voor hem. Kinderen die een uitgebreid ritueel gewend zijn kunnen soms slecht slapen wanneer ze vrij snel in bed worden gelegd. En als een kindje thuis altijd met een lichtje aan slaapt, maar op het dagverblijf in een donkere kamer ligt, kan dat al zo verschillen dat hij niet wil slapen. Ga dat dus in ieder geval na. Daarnaast is het goed om een onderscheid te maken tussen een kind in zijn bedje laten liggen en te zorgen dat hij slaapt. Als leiding kun je ervoor zorgen dat het kindje op tijd naar bed gebracht wordt. Je kunt dat met een vertrouwd ritueel doen, in omstandigheden die het meeste op thuis lijken. Maar je kunt er niet voor zorgen dat het kindje daadwerkelijk gaat slapen. Dat moet het kind zelf doen, zelf besluiten. Hij doet zijn ogen dicht…. Of hij doet dat niet. Dat is zijn zaak. Jij zult als leiding moeten bepalen wat je het belangrijkste vindt: dat het kind in bed ligt of dat het kind zoveel mogelijk tot rust komt. Als het de bedoeling is dat het kindje in bed ligt, dan doe je dat gewoon. En daarbij accepteer je dat hij dan misschien wel een uur wakker ligt in bed. Het is dan wel nodig dat je steeds even bij hem gaat kijken en laat zien dat alles nog goed is. Doe dan niet teveel, maar zeg gewoon 'ga maar weer lekker slapen' en dan ga je ook weer weg. Dat kost wel veel inspanning natuurlijk. Als hij wat jullie betreft niet perse in een slaapkamer hoeft te liggen, maar het wel de bedoeling is dat hij tot rust komt, dan kun je besluiten om tijdens de slaaptijd een rustige activiteit met hem te doen. Ik weet niet of jullie ook hangmatjes hebben, of lekkere banken met kussens waar je met het kind kunt zitten en een verhaaltje kunt voorlezen. Vaak zakken kinderen dan wel eventjes weg. Het gaat om de ontspanning van dat moment. Een knuffel of een doekje dat lekker naar mama/thuis ruikt kan daarbij goed helpen! Tot slot: zorg dat je zelf niet gespannen bent. Want een kind wordt nog het meest wakker van een persoon die gestrest naast zijn bedje staat!