Andere kindjes slaan

Ons lieve en enthousiaste mannetje (2,5 jaar oud) is ondernemend, creatief en houdt van gezelligheid. Helaas slaat hij op het kinderdagverblijf veel andere kindjes. Zelf heb ik het idee dat hij bang is dat zijn speeltjes worden afgepakt of dat ze wellicht zeggen dat hij iets niet mag. Maar soms slaat hij ook 'zomaar' een ander kindje in het gezicht. Elke week krijgen wij het weer van de leidsters te horen. Thuis wilt hij ons af en toe ook slaan, maar wij tolereren dit niet en hebben hem vanaf 1,5 jaar oud steeds een time-out gegeven. Hij lijkt zich thuis beter te kunnen beheersen en hij weet dat hij dit niet mag doen. Toch gebeurt het op het kinderdagverblijf te vaak. Hoe kan ik hiermee omgaan? Is het zorgelijk?


Ten eerste: dit is normaal gedrag voor een peuter. Dat wil niet zeggen dat alle peutertjes om zich heen slaan, maar het is gedrag dat wel logisch voortkomt uit zijn ontwikkelingsfase. Tijdens de peutertijd komt het heel veel voor dat peuters zich niet prettig gedragen. De ene begint te schoppen, de andere schreeuwt, knijpt, bijt of slaat. Het is een uiting van enerzijds gevoelens van angst, boosheid of frustratie. Een peuter is in de fase dat hij van alles wil, en ook van alles wil kunnen. En hij krijgt zowel met regels en grenzen te maken die door anderen worden opgelegd, als met grenzen van zichzelf. Hij kan nog niet zoveel, hij is nog niet zo groot en veel lukt nog niet goed. Peuters kunnen hierdoor soms van woede ontploffen. Een kind wil iets, en dat mag niet of lukt niet. Hij kan nog niet beredeneren waarom hij boos is, hij voelt alleen een grote woede en dat uit zich in knijpen, schoppen, slaan, schreeuwen etc. Bij het negatieve gedrag is ook een tweede punt van belang. Een peuter wil heel graag aandacht krijgen. En als hij zich vervelend gedraagt, dan krijgt hij vaak ook veel aandacht. Je probeert uit te leggen dat hij iets moet veranderen, of je wordt misschien zelf wel boos. Misschien gaan omstanders zich er wel mee bemoeien. Kortom, het is allemaal aandacht waardoor een peuter vooral door wil gaan met hetzelfde gedrag. Want als hij iemand slaat, dan gebeurt er meteen iets. Dat het om negatieve aandacht gaat dringt niet zo door als het feit dat hij überhaupt aandacht krijgt. Voor je het weet komt hij daarmee in een negatieve spiraal terecht. Als je kind zich gefrustreerd of bang of naar voelt gaat hij slaan. En als hij zich alleen voelt en aandacht wil hebben gaat hij slaan. Peuters kunnen ook gaan slaan omdat ze iets willen hebben wat een ander kindje heeft en de ervaring hebben dat een kind zijn speeltje dan los laat.


Wat de reden ook is, het is mogelijk om het gedrag af te leren. Maar daar moet je wel geduld voor hebben. Als ik je verhaal zo lees heb je thuis al een heel goede aanpak voor het gedrag. Je haalt je kind meteen uit de situatie en geeft hem een time-out. Daarmee leer je je kind: zodra je slaat ben je even alleen. Het interessante van slaan gaat er op die manier vanzelf af. Maar je bent zeker drie weken gestructureerd bezig met een nieuwe aanpak voor een kind daaraan went. Dus het is even doorzetten. Daarmee kom ik op de situatie buitenshuis. Als je kind zich op het kinderdagverblijf negatief gedraagt, dan is het van belang dat hij daar net zo wordt benaderd als jullie thuis doen. Je kind zal dan sneller leren dat hij ook op het kinderdagverblijf geen extra aandacht krijgt. Dus ook daar is het goed als hij meteen uit de situatie wordt gehaald en even een time-out krijgt. Ik raad jullie dan ook aan om een gesprek met de leidsters aan te gaan en dit te bespreken. Overigens is het een goed teken dat je peuter na een tijdje al naar een kindje toegaat om sorry te zeggen. Dat betekent niet direct dat hij aanvoelt dat het kindje pijn heeft. Maar het betekent wel dat hij geleerd heeft dat hij - als hij heeft geslagen - ook sorry moet zeggen. Hij begint dus oorzaak en gevolg al een beetje aan elkaar te koppelen, ook buitenshuis. Hij is aan het leren. Zet de aanpak dus gewoon door. Geen aandacht geven aan het slaan, maar je kind meteen oppakken en weghalen. Even een time-out. En daarna niet doorpraten over dat je niet mag slaan. Want dat geeft alleen maar meer aandacht aan het slaan, waardoor je peuter misschien wel juist op het idee komt het nog een keertje te doen.

Bijten mag niet hè?

Onze zoon is net 3 jaar. Hij is vrolijk, ondernemend, kortom een heerlijk mannetje. Alleen bijt en slaat hij wel eens, met name zijn moeder, vaak uit baldadigheid ook wel eens uit boosheid. Als hij dit doet lopen we weg en laten we hem even alleen of hij gaat even op de gang. Hij heeft dan de grootste lol en moet erg lachen om zich zelf. Wij hebben niet het idee dat het wat met hem doet, voor zover je dat kan verwachten van een kind van 3. Maar het gekke is dat als we er over praten hij precies weet dat bijten en slaan niet mag en dat dat pijn doet. Hij verwijst zelfs naar een tekenfilm waarin iemand een blauw oog heeft; dat hij dan geslagen is en dat dat niet mag. Ook zegt hij zelf al als hij lief aan het spelen is, zo van: 'kijk mama ik ben lief hé, jij ben niet boos hé'. Wij vinden het moeilijk om hier mee om te gaan. Het bijten en slaan is soms best pijnlijk.


Je zoontje is al hard op weg om te leren wat goed gedrag is en wat vervelend gedrag is. Alleen… hij is nog steeds een peuter en dat betekent dat zijn geweten nog niet volledig ontwikkeld is. Hij leert al doende dat bijten en slaan niet leuk is en dat het pijn doet. Hij is al zo groot dat hij kan aangeven dat iemand in de tekenfilm pijn heeft. En hij kan zelfs al tegen je zeggen dat hij lief aan het spelen is. Maar wanneer hij zélf een boze bui op voelt komen of als hij baldadig is, dan kan hij zichzelf nog niet in de hand houden. Daarvoor is hij gewoon nog te klein. Dat komt wel als hij groter is. En als je standvastig blijft reageren zoals je nu doet. Het is niet erg dat hij lol heeft op de gang. Het gaat er namelijk nog niet om dat hij moet beseffen dat hij ‘straf’ heeft. Het gaat om een time-out. Je haalt hem uit de situatie die voor hem kennelijk te lastig is om te hanteren. Voor het gebruik maken van echte straf moet je kind al abstract kunnen denken en weten dat hij iets niet moet doen om in de toekomst straf te ontlopen. Zover denkt een peuter nog niet. Geef hem daarvoor nog een paar jaar. En ga ondertussen gewoon door met wat je aan het doen bent.

Slaan

Als ik mijn dochtertje van 2,5 iets weiger of verbied wordt ze boos en wil ze me een klap geven. Ik pak dan meestal haar handje vast. Houd dit stevig vast en zag dat ze nooit mag slaan. Vervolgens gaat ze dan heel hard huilen, compleet met tranen. Na een paar minuten (ik besteed in de tussentijd weinig aandacht aan haar) wil ze dan heel graag getroost worden. Ik kan mijn strenge aanpak dan niet volhouden en neem haar inderdaad op schoot. Wel vertel ik haar nogmaals dat ze echt nooit mag slaan. Deze aanpak lijkt echter weinig effect te hebben! Wat is de goede manier om dit sla-gedrag af te leren?


Op zich is je aanpak niet slecht. Ik denk dat je echter last hebt van het feit dat een peuter heel veel moeite heeft met oorzaak en gevolg. Direct na het slaan snapt je dochtertje best dat ze iets niet goed deed. Ze merkt dat aan je hele houding en daardoor schrikt ze een beetje en moet heel hard huilen. Omdat je weinig aandacht aan haar besteedt krijgt ze de gelegenheid om een beetje te wennen aan deze reactie. Maar een paar minuten is daarvoor meer dan genoeg. Daarna is je kind alweer helemaal kwijt wat er eigenlijk aan de hand was. En ze snapt dan niet meer waarom je nog boos zou zijn. Ze wil je knuffel en veiligheid hebben en daarom wil ze op schoot. Je zegt dan dat ze niet mag slaan, maar waarschijnlijk komt dat al niet meer zo goed door bij je peuter. Dat slaan is al zoooo lang geleden! (voor haar dan). Ik raad je dus aan niet teveel te verwachten van je aanpak. Hou er rekening mee dat je bij een peuter alles drieduizend keer moet herhalen voor het muntje begint te vallen. Ze is bezig met een leerproces. En dat betekent dat het lijkt of je aanpak absoluut geen effect heeft, maar dat je in werkelijkheid al een heel eind op weg bent. Alleen je bent nog niet bij drieduizend aangeland! Dan ben je namelijk drie weken verder. Overigens: om het jezelf iets gemakkelijker te maken kun je ook je peuter neerzetten en zelf even weglopen. Ook daarmee maak je duidelijk dat je het slaan afkeurt. Na een half minuutje of een minuutje kom je dan terug en begin je over iets heel anders. Het incident is daarmee dan afgesloten. Ze heeft er een heel klein beetje door geleerd. Een héél klein beetje.