Te veel positieve aandacht?

Mijn 3-jarige dochter vraagt continue naar bevestiging. “Mam, ik moet plassen! Mam ik heb gepoept! Mam ik heb honger! Mam, moet je kijken! Mam, kijk eens wat ik kan?!” Ze vraagt de hele dag om eten. Tevens kan ze niet alleen spelen. Thuis niet en bij de gastouder ook niet. Haar zusje van 1,5 jaar kan prima alleen spelen en vraagt ook veel minder om aandacht. Ik ben een moeder die veel positieve aandacht geeft als er iets goed gaat, ook bij kleine dingen. Ik vraag me af of ik dit niet te overdadig heb gedaan en ik mijn dochter daaraan heb laten wennen waardoor ze nu niet meer de waardering uit zichzelf kan halen maar hiervan afhankelijk is van anderen. Heeft u tips wat ik kan doen om dit gedrag te veranderen?


Twijfel niet aan jezelf. Het is prima als je een kind positieve aandacht geeft. Je hebt er ook niets aan om te twijfelen aan wat je in het verleden deed, want je kunt daar ook niets aan veranderen. Wat je wel kunt doen is de situatie zoals hij op dit moment is onderzoeken. Je schrijft dat je een driejarige dochter hebt en een meisje van anderhalf. Het zou kunnen dat daarin het probleem van je kind zit. Een peuter vindt het geregeld bijzonder ingewikkeld om een kleiner broertje of zusje te hebben. Als dat een baby is kunnen ze het soms heel direct laten blijken door de baby te knijpen of er blokjes naar te gooien. Maar over het algemeen kunnen ze de baby ook nog wel uit hun leven houden, omdat dit kind nogal veel in de wieg ligt. Maar zodra de baby een dreumes wordt is het leven van een peuter veel ingewikkelder geworden. De dreumes banjert door je speelgoed heen, zit overal aan, en krijgt ook vaak veel aandacht. Dat komt doordat een dreumes van anderhalf vaak erg schattig is. Zo’n kleintje zegt nog overal ‘ja’ op en kan zich met kleine dingetjes eindeloos bezighouden. Ook omstanders vinden dreumesen vaak lief. Een peuter daarentegen zit in de nee-fase en zet zich overal tegen af. Die is vaak niet meer zo lief en schattig. Maar ze heeft wel net zoveel aandacht nodig als het kleine dreumesje. Daarbij komt dat een peuter vaak slecht kan laten zien hoeveel last ze heeft van het kleintje. Sommige peuters worden daarom kleine draken, die vuurspuwend de dreumes tegemoet gaan. Er zijn ook peuters die al hun speelgoed naar zich toe graaien, of alles van hun broertje of zusje afpakken.

Ik weet niet of jouw peuter dat ook doet. Maar uit wat je schrijft lijkt het erop dat je peuter een eigen manier heeft gevonden om duidelijk te maken dat zij er ook nog is. Het lastige is dat een peuter vaak het tegengestelde bereikt met dit gedrag. Hoe meer een kind aandacht vraagt, hoe meer je de neiging krijgt om het weg te duwen. Ik raad je aan om een paar dagen te noteren in welke situatie je peuter aandacht vraagt, en hoe er op die vraag gereageerd wordt, door jou of anderen. Je kunt dan ontdekken of er een patroon in zit. Soms helpt het om de situatie te wijzigen. Soms kun je het gevolg veranderen. Reageer niet geïrriteerd, maar geef haar gericht aandacht. Wat vraagt ze eigenlijk? Kun je dat nu geven? Zo nee, zeg dat dan en zeg meteen wanneer ze wel aandacht krijgt. Bijvoorbeeld: Ik ben nu aan het koken, maar als je vast een boekje uitzoekt, dan ga ik je straks voorlezen. Op die manier voelt ze zich niet afgewezen en kun je toch je taak afmaken. Geef haar ook tussendoor gericht aandacht. Zeg bijvoorbeeld: Ik vind het zo goed dat je nu niet kwam vragen, daarom ga ik nu met je een spelletje doen. Ze leert dan dat ze ook aandacht krijgt als ze rustig in een hoekje zit te spelen. Vooral peuters die last hebben van de concurrentie van een dreumes hebben het nodig om gewoon gezien te worden als ze geen aandacht vragen. Het duurt lang voordat het gedrag zal veranderen, want peuters zijn gewoontediertjes. Reken er zeker op dat het drie weken duurt voor je peuter aan de nieuwe aanpak gewend is. Maar hoe meer ze ontdekt dat ze aandacht krijgt met positief gedrag en geen aandacht meer krijgt met negatief gedrag, hoe sneller het negatieve gedrag uitdooft. Veel succes!

Grenzen opzoeken

Mijn zoontje (3 jr.) is erg pienter. Zijn taalbegrip is vrij hoog vergeleken met leeftijdgenootjes. Ook is hij leergierig, stelt veel vragen, wil alles begrijpen wat hij ziet en hoort en hij kan ook goed zelfstandig spelen. Ik ben blij met deze ontwikkelingen, maar minder blij met ander gedrag dat hij maar niet afleert. Hij haalt de kast leeg, ‘poetst’ met de wc-borstel over de muren, trekt het wc-papier van de rol, zit aan mijn spullen of gooit potgrond over de garagevloer. Ik herhaal continu wat wel en wat niet mag, maar hij blijft het doen. Ik kan niet de hele dag iets leuks met hem doen, en nu ren ik toch steeds achter hem aan en ruim de rommel op. Hoe ga ik hiermee om zonder dat ik hem het gevoel geef dat hij een lastpost is? Hoe zorg ik ervoor dat hij voldoende uitdaging krijgt zodat hij niet op een negatieve manier 'aan de slag' gaat?

Het klinkt of je kind inderdaad ver is in zijn ontwikkeling en daardoor misschien wat sneller uitgekeken is op activiteiten voor driejarigen. Een kind dat zich verveelt gaat vaak grenzen uitproberen. Hij is in feite aan het spelen met een heel interessant stuk speelgoed: dat ben jij. Door grenzen over te gaan krijgt hij een reactie los en dat maakt het voor hem nog leuker om door te gaan. Wees daarom heel helder over de grenzen die je stelt. Ga niet de hele dag met hem in discussie over wat wel en niet mag, maar maak een paar basisregels duidelijk. Dit mag wel, dat mag niet. En grijp ook meteen kordaat in als hij zo’n grens overgaat. Haal hem uit de situatie die hem uitdaagt, zet hem op een rustige plek. Of loop zelf weg. Want jij bent dus ook de uitdaging voor hem. Let ondertussen op hoe je de aandacht verdeelt. Geen aandacht geven aan negatief gedrag, want dan zal hij daar juist mee doorgaan. Wel aandacht geven aan allerlei andere gedragingen die leuk zijn. Heeft hij zijn melk opgedronken? Geef een compliment. Ligt hij te lezen? Zeg er wat over, geef een knuffel, of lees gezellig mee. Aandacht in tijd is voor kinderen belangrijk. Hoe meer je die geeft aan positief gedrag, hoe sterker een kind dat gedrag weer zal vertonen.

 

Daarnaast: wat voor hem nu wel belangrijk is, is dat je kijkt waar in het speelgoed of in welke activiteiten zijn interesse ligt. De kans is heel erg groot dat hij meer heeft aan speelgoed of spelletjes, boekjes, constructiespeelgoed, puzzels etc. van oudere kinderen. Laat hem bijvoorbeeld eens in een spelotheek neuzen, of vraag aan ouders met kleuters waar hun kind graag mee speelt. Je kunt hem ook laten meehelpen in huis. Bijvoorbeeld in de keuken, door samen een cake te bakken. Of door samen te gaan ‘klussen’. Het gaat erom dat zijn nieuwsgierigheid moet worden geprikkeld, en hij nieuwe uitdagingen vindt om te doen. De kans is groot dat hij dan minder behoefte heeft om negatief aandacht te trekken.

Mocht je het idee hebben dat je kind begaafder dan andere kinderen van zijn leeftijd, kijk dan eens op de site van IeKu. Daar staan handige tips speciaal voor ouders met begaafde peuters.


Na-apen en napraten

Ik heb je boek ‘De kleine koning(in)’ gelezen maar ik heb toch nog een vraag over napraten en na-apen van peuters. Ik ben gastouder, en ik heb momenteel twee kinderen voor vier dagen in de week, een jongetje (3,5 jaar) en een meisje (2,5 jaar). Het spelen gaat altijd erg leuk zonder grote problemen. Maar sinds een paar maanden is het meisje het jongetje constant aan het nadoen en napraten, tot vervelends toe. De kinderen vinden het een erg leuk spelletje. Is het alleen een spelletje of zit er meer achter? Waar komt dit gedrag vandaan en wat is hiervan de reden. Het is toch niet alleen stoer zijn?


Na-apen is een interessant fenomeen. Je ziet dit gedrag in verschillende leeftijdsfasen voorkomen, van jong tot oud. Dreumesen vertonen dit gedrag heel veel en je merkt dat ze elkaar daarin stimuleren. Ik heb het dan over de leeftijd tussen 1 en 1,5 jaar. Dreumesen kunnen enorm veel pret hebben met elkaar achternarennen, samen springen, dezelfde geluiden maken etc. De reden van dit plezier ligt waarschijnlijk in het feit dat ze elkaar op ideeën brengen van gedrag waar ze ook net allebei heel erg in geïnteresseerd zijn en waarin ze elkaar stimuleren. Peuters doen volwassenen en oudere kinderen heel vaak na omdat ze daarin voorbeeldgedrag zien dat ze graag willen leren. Zo gaan peuters soms in dezelfde houding zitten als hun ouders, met een stokje tussen de vingers als een sigaret, of met een blokje aan het oor als een telefoon. En je ziet ze ook enthousiast poetsen en boenen, net als hun ouders. Ze leren daarmee veel over het sociale leven. Kleuters vertonen dit gedrag ook veel bij oudere kinderen en dat kan lastig zijn omdat ze soms negatieve gewoontes van anderen overnemen, zoals vloeken of agressief zijn. Nog oudere kinderen kunnen het na-apen gaan vertonen omdat ze in de gaten hebben dat ze hiermee andere kinderen kunnen pesten. Je hebt het dan wel over kinderen die in staat zijn zich in te leven in de emoties van anderen. Je moet weten dat iemand iets niet fijn vindt voor je kunt pesten. En dan is een kind minimaal 8 jaar oud.


De leeftijd van de kinderen die nu bij jou in het gezin zijn geeft de indruk dat het na-apen waarschijnlijk gestart is door de peuter omdat ze zich aan het identificeren is met de oudere jongen. Wat hij doet wil zij ook. De reactie van de oudere jongen kan het gedrag in stand houden, omdat een peuter heel graag aandacht wil hebben. Reageert de oudere jongen door te lachen, of door juist boos te worden, of op een andere manier met aandacht geven, dan leert de peuter: dit is gedrag dat ik moet herhalen, dit is leuk! Je schrijft dat het herhalen tot vervelends toe doorgaat, maar je schrijft ook dat de kinderen het leuk vinden De vraag is nu: wie vindt het gedrag nu vervelend? Is dat de oudste jongen? Of vindt hij het juist wel leuk? Of vind jij het als volwassene erg vervelend? In het eerste geval, als de jongen het niet leuk vindt, is het van belang dat je hem gaat beschermen tegen de peuter. Haal ze uit elkaar zodra de jongste er weer mee begint en zet de peuter gewoon even op de gang. In ieder geval even alleen, zonder publiek. Als je dit consequent doet leer je haar dat er geen aandacht meer is. Het zal drie weken duren voor ze echt doorheeft wat er aan de hand is, dus je moet even volhouden. Laat haar na een paar minuutjes weer terugkomen. Zeg er niets over, begin gewoon over iets anders tegen haar. Maar als ze weer begint gaat ze meteen de gang weer op.


Gaat het er echter om dat de twee kinderen dolle pret hebben maar jij er zelf last van hebt, dan is er iets heel anders aan de hand. Dan hebben de kinderen in de gaten hoe zij met zijn tweeën jouw aandacht kunnen vangen. Hoe meer je reageert met mopperen of met andere aandacht, hoe meer ze door zullen gaan. In dat geval moet jij ook zorgen dat ze geen publiek meer hebben. Ook dan kun je ze uit elkaar halen zoals ik hierboven heb beschreven. Maar je kunt het soms ook simpeler doen als de situatie dat toelaat: loop zelf weg. Klaar en uit. Dan kunnen ze doorgaan met hun gedrag zolang ze het zelf leuk vinden, maar is jouw boodschap: ik ga hier niet naar zitten luisteren. Ook dit moet je minimaal drie weken doen voor de kinderen het echt doorhebben. Dus even doorzetten.