Slechte slaper

Mijn zoontje is 2,5 jaar. Hij gaat om 19:30 uur naar bed, valt pas in slaap om 21:30 uur en wordt dan rond 04.00 uur huilend wakker. Ik ga dan naar hem toe en troost hem. Maar hij wordt dan ook weer om 05.00 uur wakker, dan kom ik weer troosten, dan weer om 06.00 uur en dan wil hij niet meer slapen! Hij slaapt ’s middags ook voor 1,5 uurtje 12:30 uur omdat hij natuurlijk kapot is. Wat moet ik doen?


Je zoontje zit midden in de peuterpuberteit en dat kan betekenen dat zijn sterke wil een rol speelt bij de slaapproblemen. Je schrijft dat hij om half acht naar bed gaat, maar pas om half 10 in slaap valt. Je geeft niet aan wat er in die twee uur tijd precies gebeurt. Gaat hij naar bed met een vast slaapritueel? Zijn er regels die elke dag gelijk zijn? Of is dat juist erg moeilijk voor je? Een peuter heeft regels nodig, maar tegelijkertijd zet hij zich juist af tegen grenzen omdat hij graag zijn eigen wil uitprobeert. Voor ouders is het van belang om helder te zijn en vaste patronen te hanteren. Maar dat is juist lastig als je een klein kind hebt dat voortdurend tegen die regels in wil gaan en boos wordt of hard huilt of ander moeilijk gedrag vertoont. Ik raad je aan om daarom op te schrijven wat je ’s avonds doet als hij naar bed gaat. Heb je een partner, schrijf dan allebei op wat je doet. Dat kan gelijk zijn, maar ook van elkaar verschillen. Bespreek in dat geval welke aanpak voor jullie beiden werkt zodat je naar je zoon toe een heldere aanpak hebt, welke ouder hem ook naar bed brengt. Herhaal het ritueel elke dag op dezelfde manier. Ga niet in discussie met je zoontje als hij het niet accepteert dat hij moet gaan slapen, maar geef aan dat hij best boos mag zijn of niet willen, maar dat de regel gewoon altijd hetzelfde is. Zo is het nu eenmaal. Wees ook helder in je aanpak als je zoontje ’s avonds blijft huilen of boos is. Steeds even naar hem toe gaan, duidelijk maken dat het avond is en dat hij niet uit bed mag, maar dat je hem nooit in de steek zult laten. Je kunt dat doen door wel naar hem toe te gaan, maar niet uitgebreid aandacht te geven. Zeg altijd hetzelfde zinnetje, geef hoogstens een aai over zijn bol, maar ga niet in discussie met hem, haal hem niet uit bed. Hoe meer je doet, hoe groter de verwachting van hem is dat je de volgende keer nog meer aandacht komt geven.
Wat voor de avond geldt, geldt ook voor de nacht. Ook dan is het goed om er wel te zijn, maar geen aandacht te geven die verwachtingen bij je peuter gaat scheppen. Daarom is het van belang om te bedenken: wat doe ik eigenlijk als ik het heb over ‘troosten’ in de nacht? Dat kan namelijk variëren van alleen die aai over de bol en even laten zien dat jij er bent en hij veilig is, tot je kind uit bed halen, of een verhaaltje voorlezen.


Wat ik je aanraad is de slaapbrochure 'Slaapproblemen de baas'’ te bestellen via onze website (via het webwinkeltje). Hiermee kun je ontdekken waar in jouw geval de problemen exact liggen en hoe je dat het beste kunt aanpakken.

Bang voor de regen

Onze zoon is net 2,5 jaar oud geworden. Vorig jaar winter hebben we een strenge 'slaaptraining' met hem gehouden, omdat hij 's nachts niet goed doorsliep. Dat wierp zeker vruchten af. Sinds een paar maanden zijn we terug bij af. Hij wordt weer vaak wakker. Meestal heeft dat te maken met het geluid van de regen op zijn (platte) dak. Hij is bang voor dit geluid. Ergens heb ik gelezen dat je een peuter niet moet forceren om zich over zijn (irreële) angst heen te zetten. Daarom gaan we er 's nachts weer 3 tot 4 keer uit om hem even gerust te stellen. Is dit de beste aanpak? Over enkele weken hebben we er een tweede kind bij. Dat maakt goede nachtrust voor ons nog belangrijker.


Je laatste zinnen zetten me aan het denken. Over enkele weken komt er een tweede kind bij. Dat zou wel eens de sleutel kunnen zijn in jullie situatie. Een peuter voelt aan dat er een baby bijkomt, ook al snapt hij helemaal niet wat dat in werkelijkheid gaat betekenen. Ik weet niet of jullie hem al over het kindje verteld hebben. Zo niet, dan is het tijd dit te gaan doen, want het slaapprobleem zal er zeker mee te maken hebben. Je kind voelt dat er iets aan de hand is, maar begrijpt de spanning niet. Overigens zijn er veel peuters die in de periode van zwangerschap niet goed slapen. Veel ouders hopen in die periode nog even snel het slaapprobleem op te lossen, omdat er straks nog een kind is dat de aandacht eist. Maar juist de haast om het aan te pakken kan bij een peuter tot verzet leiden. Je kind voelt je spanning aan en gaat er tegenin. Bovendien wordt hij zelf ook wat gespannen en wil graag bij jullie zijn om in de gaten te houden of alles wel bij het oude blijft. Zeker wanneer je ook nog hebt besloten je peuter een ander bed of een andere kamer te geven kan het slapen ernstig verstoord raken. Want dan raakt je kind ook nog zijn veilige plekje kwijt. Wat dit alles betreft is mijn advies: probeer je kind niet juist nú van zijn slaapprobleem af te helpen. De spanning die boven zijn hoofd hangt is sterker dan jouw aanpak kan zijn. Bovendien is de kans groot dat na de bevalling het slaapprobleem weer even snel start. Want dan is de spanning helemaal groot voor een peuter. Niet alleen overdag is er minder aandacht voor hem, ’s nachts gaan papa en mama er ook nog eens geregeld uit om iets met de baby te doen. Of nog erger… de baby slaapt op hun kamer. Dat moet een peuter helemaal in de gaten houden natuurlijk. En dat verstoort zijn slapen. Pas als alles weer een beetje tot rust is gekomen zal een peuter dan ook weer aan zijn gewone slaapritme toekomen. Hou daar maar rekening mee, hoe moeilijk het ook is. En zorg dat je in ieder geval zélf voldoende slaap krijgt. Bijvoorbeeld door de beurten te delen en op verschillende plaatsen te slapen. Het is niet ideaal, maar het is wel een slimme oplossing zodat je niet allebei ’s nachts wakker bent.

's Nachts onrustig

Het gaat om onze dochter van bijna 4. Het eerste jaar sliep ze geweldig. Maar vanaf haar 1e jaar slaapt ze echt heel slecht. Slaapt ze eenmaal, dan slaapt ze heel onrustig. Tussen 22.00 uur en 24.00 uur wordt ze altijd een keer 'wakker'. Ze huilt en trapt in haar slaap. Ik probeer haar dan echt wakker te maken (bv. lamp aan of samen naar buiten kijken). Dat helpt wel, maar ze eindigt uiteindelijk altijd bij ons in bed. Daar slaapt ze ook altijd erg onrustig, maar als ze huilt en ze dan merkt dat we naast haar liggen, wordt ze weer rustiger. Als ik met haar praat, komt er alleen maar uit dat ze niet alleen wil slapen. Hoe sturen wij dit goed bij? Waar zou die onrust vandaan kunnen komen?


Het is moeilijk te zeggen waardoor je kind zo onrustig slaapt. Misschien droomt ze regelmatig en wordt ze daar erg onrustig en wild van. De REM-slaap kenmerkt zich in ieder geval door onrustige bewegingen. Tijdens de REM-slaap kunnen kinderen ook dromen en uit deze slaap worden kinderen ook gemakkelijk wakker. Vaak willen kinderen als ze naar gedroomd hebben ook het liefst bij jou zijn. Tegen je aan liggen, door je getroost worden… het helpt ze zich beter te voelen. Overigens is het ook mogelijk dat je dochter zo onrustig is ’s nachts omdat ze het overdag erg druk heeft. Sommige kinderen nemen zoveel indrukken op dat ze die ’s nachts op een of andere manier moeten verwerken. En dat kan onrust met zich mee brengen. Je schrijft dat je kind al langer onrustig slaapt. Wat dat betreft moet je ook rekening houden met de gewenningsfactor. Als kinderen een bepaald slaapritme hebben aangeleerd, door welke oorzaak dan ook, dan laten ze zo’n ritme niet snel los. Zeker niet wanneer ze weten dat papa en mama wel komen om ’s nachts te troosten. En als kinderen aanvoelen dat ze ’s nachts ook bij papa en mama in bed mogen als ze wakker worden, dan kunnen ze er zelfs onbewust hun biologische wekkertje op laten rinkelen. Je kunt namelijk tijdens je REM-slaap extra wekprikkels krijgen. Die wekprikkels krijg je bijvoorbeeld wanneer je blaas vol is en je ’s nachts dus naar de wc. moet gaan. Je kunt je lichaam erop trainen om je te wekken als je blaas vol is. Zo’n wekprikkel is er ook voor kinderen die ’s nachts graag bij papa en mama willen slapen, of die willen dat je even komt. Ook zij worden tijdens de REM-slaap wakker, en dat betekent dat ze soms meerdere keren per nacht wakker kunnen worden. Je maakt namelijk afwisselende periodes van diepe slaap én periodes van REM-slaap door. Wil je de slaap van je kind rustiger krijgen, dan is het ten eerste belangrijk om steevast het zelfde bedtijdritueel te hebben. Daarnaast is het goed om een bepaalde reactie af te spreken die je altijd hebt als je kind ’s nachts wakker wordt. Altijd hetzelfde zeggen, altijd hetzelfde doen. En je kind niet te snel uit zijn kamertje halen in jouw bed. Daarmee geef je namelijk eigenlijk aan dat het eigen kamertje niet prettig is, dat jouw bed veiliger, warmer, gezelliger is. En dat zal er alleen maar voor zorgen dat je kind vaker wakker gaat worden. Troost je kind dus liever in zijn eigen kamer. Spreek eventueel een periode af waarin je naast je kind slaapt op zijn kamer, als een soort overgang. Vaak slapen kinderen dan ook al een stuk rustiger, omdat ze voelen dat je naast hen slaapt. Is de slaap na een dag of tien tot rust gekomen, dan kun je het slapen naast je kind gaan afbouwen, bijvoorbeeld door het bed eerst een beetje verder van het bed van je kind te zetten, zodat de lijfelijke aanwezigheid minder voelbaar is, maar je stem nog goed te horen is. Op die manier schep je steeds iets meer afstand, waardoor het voor je kind steeds gemakkelijker wordt zelfstandig in slaap te vallen én rustig door te slapen.