Alleen 's nachts poepen

Mijn zoontje (3 jaar) is nu vier maanden zindelijk. Hij draagt geen luier overdag en plast zelfstandig op wc. Dit gaat allemaal prima. Poepen is echter een heel ander verhaal. Hij durft dit niet op de wc of op het potje te doen. Ik ben er nu al drie of vier keer over begonnen maar hij roept dan heel hard ‘neeeeee!’, rent weg en zegt dat hij dit eng vindt. Forceren lijkt mij dan ook geen goed idee. Echter, hij poept nu alleen nog tijdens zijn slaap. Overdag doet hij meestal nog een dutje en poept dan ook. ’s Nachts is hetzelfde verhaal, met als gevolg dat hij dan 's ochtends met pijnlijke rode billen wakker wordt. Dit gaat nu al vier maanden zo en hij heeft nu meer last van luieruitslag dan ooit tevoren, terwijl hij dus in principe zindelijk is! Hoe kan ik dit omkeren? Heeft hij er wel controle over? Aan de ene kant wil ik niet teveel druk op hem leggen maar telkens pijnlijk billen is toch ook geen optie.

 

Wat je schrijft komt geregeld voor. En eigenlijk hoor ik dit vaker van jongetjes dan van meisjes. Het kan zijn dat het voor een jongetje lastiger is om zindelijk voor ontlasting te worden dan voor een meisje. Mijn verklaring daarvoor is dat het zindelijk worden voor plas bij een jongetje vrij helder is: hij heeft een piemel en daar komt het plasje uit. Hij kan daarmee richten op de po of wc. Maar de poep komt niet uit zo’n duidelijk gaatje. Die komt ergens van achteren vandaan. Voor een meisje is dat een veel minder opvallend verschil. Voor een meisje komt de plas ook uit zo’n onduidelijk gaatje ergens van binnen. Jongetjes willen daarom nogal eens een groot onderscheid maken tussen zindelijk worden voor plas en ontlasting. En dat is niet gek. Veel peuters vinden het ook nog wel lekker om ontlasting in de luier te doen, omdat dit zo warm tegen de billen aanvoelt. Er zijn ook veel peuters die de poep loslaten een eng proces vinden. Peuters kunnen in een leeftijdsfase zitten waarin ze alles van zichzelf graag bij zich houden. Dat geldt voor speeltjes maar ook voor ontlasting. Een peuter begrijpt ook helemaal nog niet zo goed dat het normaal is dat er zomaar een klontje uit jezelf naar beneden in de po of wc valt. Voor hen kan dat net zo voelen als voor een volwassene die zijn voortanden verliest, of zomaar een vinger kwijtraakt… Sommige peuters vinden poepen enorm griezelig en moeten er nog aan wennen. Dat je peuter wel poept in zijn slaap is hierdoor heel begrijpelijk. Er zijn trouwens ook peuters die niet op de po willen poepen omdat ze eigenlijk wel graag klein willen blijven. Je ziet dit bijvoorbeeld bij een peuter die net een baby in huis erbij heeft gekregen. Al die aandacht die zo’n baby krijgt wil hij eigenlijk ook wel graag. En dat kan gepaard gaan met een terugval in de ontwikkeling of een vertraging in de ontwikkeling. Hij wil gewoon nog even niet zo groot zijn. Als je zo’n peuter de kans geeft regelmatig ‘klein baby’tje’ te zijn met een flesje en getuttel… dan komt vanzelf het moment dat hij genoeg klein geweest is en besluit dat hij toch liever een grote peuter is. Het is dus een normale stap in de ontwikkeling naar volledig zindelijk worden. Maak je er geen zorgen over. Peuters kunnen er maanden of nog langer over doen om die stap te nemen. Jij kunt hem daarmee wel helpen. Wat je kunt doen is in ieder geval het onderwerp niet meer tot iets ‘speciaals’ maken. Dus ga niet meer vragen of hij op de po wil, maar laat het gewoon bij hem. Op een gegeven moment komt het moment wel dat je kind er zat van is om met rode billen wakker te worden of de stinkende luier te ruiken. Wat je daarnaast kunt doen om je kind te helpen is hem veel laten kliederen. Een peuter die zijn ontlasting niet durft los te laten houdt zijn billen een beetje samengeknepen gedurende de dag als hij eigenlijk ‘moet’. Maar in zijn slaapt ontspant je peuter zich en kan wel loslaten. Dat ontspannen kun je met kliederen bevorderen. Laat hem met materialen spelen die hem uitnodigen om te ontspannen. Dat is alles wat geen vaste vorm aanneemt: water, sop, klei, zand, modder, deeg, scheerschuim, vingerverf…. Al deze materialen zorgen dat een kind gaat ontspannen. Je ziet het ook aan een kind, en ook aan volwassenen als ze met deze materialen werken. In een zwembad, op het strand, in de modder, in de sneeuw… zelfs volwassenen worden daar ontspannen of vrolijk en uitgelaten van. Bij een peuter is dat net zo. En ontspanning betekent… loslaten.


Poep ophouden

Ik heb een zoon (3 jaar) die niet wil poepen. Hij houdt het zo lang mogelijk op en wanneer wij hem niet op het potje zetten, poept hij in zijn broek. Met het plassen idem maar daar zegt hij op de laatste moment dat hij moet. En dan is het een kwestie van snel zijn. Maar het poepen wordt een probleem. Op school huilt hij stilletjes in een hoekje omdat hij niet durft te zeggen dat hij het in zijn broek heeft gedaan. We weten echt niet meer wat te doen...


Het zindelijk worden gaat bij kinderen in stappen. Eerst moet een kind lichamelijk in staat zijn om zijn sluitspieren te beheersen. Maar daarna moet hij ook geestelijk het zindelijk zijn aankunnen. Daarbij komt dat kinderen op een gegeven moment in de peuterpuberteit terecht komen, waarbij ze een strijd kunnen aangaan met hun ouders om hun eigen wil. Die drie dingen kunnen allemaal van invloed zijn wanneer er sprake is van een zindelijkheidsprobleem. In jullie geval verwacht ik niet dat er lichamelijk een probleem is. Hij kan namelijk wel poepen en hij is in staat zijn ontlasting op te houden. Ik denk dan ook dat er geestelijk een probleem is én ook qua ontwikkelingsniveau kan er iets meespelen. Uit wat jullie schrijven maak ik op dat jullie zoontje het misschien eng vindt om te poepen. Bij jongetjes komt dat naar mijn gevoel vaker voor dan bij meisjes. Meisjes die zindelijk worden zijn het gewend dat er ‘ergens’ iets uit een gaatje komt, dat gebeurt met hun plas namelijk ook. Maar jongetjes hebben een spannend piemeltje, dat ze vast kunnen houden en waarmee ze kunnen richten, en waarbij het voor hen dus heel duidelijk is waar hun plas vandaan komt. Bij ontlasting is die situatie voor jongetjes ineens veel moeilijker. Want die komt ‘ergens’ achter vandaan. Dat kan voor jongens moeilijk zijn om te begrijpen. Daarbij komt dat peuters het soms ook heel griezelig kunnen vinden om een stukje van zichzelf ‘kwijt’ te raken. Peuters zijn erg bezig met hebben en houden, en ze zijn veel te trots op zichzelf om zomaar iets te willen verliezen. Zij hebben nog geen notie van het feit dat ze met hun eten weer nieuwe ontlasting aanmaken. Daarom kiezen sommige kinderen voor een veilige tussenstap in het zindelijk worden. Ze gaan niet meteen over van onzindelijk zijn naar poepen op de w.c. of het potje. Zij willen heel graag nog een tijdje poepen in een luier of in hun broek. Dat geeft hen een lekker warm plakkerig gevoel en ze hebben dan ook minder het idee dat ze iets kwijt raken. Deze peuters vragen dan een tijdlang nog om een luier wanneer ze moeten poepen. Of ze gaan in een hoekje van de kamer stilletjes hun behoefte zitten te doen.


Het kan dus heel goed zijn dat jullie zoontje ook behoefte heeft aan dit tussenstadium. Omdat hij geen luier aanheeft doet hij het dus in zijn broek. Ik denk dat het goed is om hier even met hem over te praten en te zeggen dat hij wanneer hij moet poepen gewoon om een luier mag vragen. Als de poep klaar is, wordt de boel rustig schoongemaakt en kan hij weer zonder luier verder spelen. Wanneer dit problemen geeft op school, dan is het goed hier met de leerkracht over te overleggen. Een tussenoplossing kan in dat geval zijn dat je zoontje wel met een luier naar school gaat. Totdat hij zover is dat hij het langer op kan houden en thuis zijn behoefte kan doen.


Overigens kan bij deze situatie ook het ontwikkelingsniveau van een peuter meespelen, in zoverre dat een kind kan gaan ontdekken dat anderen (ouders, leidster) wel heel graag willen dat hij zindelijk wordt. In dat geval kan een kind juist extra gaan treuzelen om jouw aandacht vast te houden. Het is dan goed om een soort ritueel te maken waar je weinig meer over praat en weinig aandacht aan besteed. Je geeft gewoon de luier of je kind pakt er zelf een. Even later schoonmaken, klaar. En er wordt niets meer gezegd over het zindelijk worden. Maar juist over heel andere dingen. De aandacht die je kind wil krijgen, krijgt hij dan op een heel andere manier. Hierdoor wordt aan zijn behoefte voldaan, maar wordt de zorg om zindelijkheid daarbij geen valkuil.

Nog niet helemaal zindelijk

Onze dochter (bijna 4) is met plassen zindelijk. Toch poept ze gewoon in haar broek. Ze geeft het ook niet aan. Ja, pas als het te laat is. We hebben al van alles geprobeerd: belonen, motiveren, boos worden. We proberen er niet teveel een issue van te maken, maar onbewust doe je dat toch omdat je straks ook niet wil dat ze er op school mee geplaagd wordt. Ze heeft tot nu toe nog nooit op de wc of op het potje gepoept. Soms word ik er echt radeloos van. Ze wil er ook niks over horen, want dan zegt ze 'Ja ik doe het!!', maar vervolgens zegt ze: 'Ik heb een scheetje gelaten' en dan heeft ze de broek weer vol. Ik ben ook bang dat als we de luier weer aan gaan doen, dat we dan weer terug bij af zijn. Haar tweelingbroertje is wel volledig zindelijk, alleen 's nachts nog niet, maar ook daar trekt ze zich niks van aan. Wat kunnen we nu nog proberen?


Het is heel begrijpelijk dat je ermee in je maag zit dat je dochtertje nog niet zindelijk is. Zeker omdat haar broertje wel bijna volledig zindelijk is. En je geeft ook aan dat je erg bezorgd bent over hoe dat straks op de basisschool moet. Je hebt ook van alles gedaan begrijp ik. Echter, niets heeft tot nu toe geholpen. En je vraagt wat je nu kunt proberen. Mijn antwoord zul je misschien niet zo fijn vinden. Maar ik zou je willen aanraden om voorlopig helemaal niets meer te proberen. Het lijkt er namelijk op dat jij je wel bezig houdt met het zindelijk worden van je dochter, maar dat zij jou op hetzelfde moment door haar gedrag vertelt dat jij daar helemaal niets over te zeggen hebt. En hoe meer jij gaat proberen te doen, hoe duidelijk haar boodschap worden zal. En dat betekent dat je in een regelrechte strijd terecht komt. Je dochter heeft ook al in de gaten dat ze aandacht kan krijgen met haar gedrag, want ze komt je zelfs vertellen dat ze een scheetje heeft gelaten, terwijl ze in haar broek heeft gepoept. Ga bij jezelf eens na hoe jij dan reageert. Wat zeg je? Hoe reageert je? Al trek je alleen maar je wenkbrauwen op, dan heeft je dochtertje in de gaten dat ze je raakt en dat er aandacht zit bij het onderwerp poepen. Stop dus met alle aandacht rond het zindelijk worden. Erger nog: doe je dochter weer een luier om. Want ze is niet is niet zindelijk op dit moment. Ze wil het gewoon niet. Niet nu. Wat je moet gaan bereiken is dat je dochter gaat ontdekken dat ze geen extra aandacht meer krijgt met het onderwerp zindelijk worden. Dat kan alleen als het jou niet meer raakt en als je niet meer probeert haar op de po of w.c. te krijgen. Dus wat haar broertje ook kan of doet, jouw dochter krijgt een luier om. Verschoon haar rustig, zonder commentaar. En geef haar al die tijd die je tot nu toe aan het zindelijk worden besteedde op een totaal andere manier. Kijk maar eens hoeveel minuten dat per dag eigenlijk zijn tot nu toe. Die tijd gebruik je om haar te belonen voor iets wat ze goed doet. Zeg dat ook: je krijgt nu een verhaaltje omdat je zo goed je boterham hebt gegeten. Dit kost je zeker een aantal weken, want je dochter is gewend aan de negatieve aandacht. Maar uiteindelijk zal de balans doorslaan en ontdekt ze dat ze geen aandacht meer met het onzindelijk zijn krijgt. Pas dan kan ze gaan ontdekken dat ze misschien wel last heeft van de poep en plas in de luier. Of dat ze net zo wil zijn als haar broertje. Maar dat kan echt nog een hele tijd duren. Daarom wil ik je ook aanraden om contact op te nemen met de basisschool om te laten weten dat je dochter straks waarschijnlijk nog niet zindelijk is. Overleg met de school hoe dit het beste aangepakt kan worden. De meeste scholen hebben daar wel ervaring mee. Je kunt dan ook met de juf bespreken waar je bang voor bent, zodat zij meteen kunnen reageren als kinderen iets over haar luier zouden zeggen. Overigens zijn er vaak meerdere vierjarigen in een klas die nog in hun broek plassen en poepen. Wanneer je dochter er op school last van krijgt kan het trouwens ook een reden voor haar zijn om toch maar wel zindelijk te gaan worden. Want dat is iets dat zij zelf kan bepalen. Ik weet hoe moeilijk het kan zijn om de zindelijkheid-training los te laten. Vergeet dan ook niet jezelf te belonen als het je lukt dit probleem echt bij je dochtertje te laten. Ik wens je heel veel succes.