Alleen thuis agressief

Onze zoon (bijna 6 jr.) en dochter (3,5 jr.) maken de hele dag regelmatig ruzie met elkaar. En ze doen elkaar ook fysiek pijn. De oudste kan soms heel gericht slaan of schoppen. Dat terwijl hij nergens anders agressief is. Hij is een gevoelig kindje en op school heel volgzaam. Hij zal nooit ruzie maken met andere kinderen (gaat eerder huilen als er iets gebeurd). Maar thuis kan vooral hij erg weinig hebben en heeft moeite met luisteren en samenspelen. Onze jongste kan ook steeds minder hebben van hem. En wij verdragen dit gedrag steeds moeilijker, waardoor we boos worden en onze stem verheffen. We willen absoluut niet dat er geslagen en geschopt wordt! Hoe kunnen we dit goed overbrengen?

 

Het grootste probleem met ruziënde broertjes en zusjes is dat je als ouders nooit weet wie er eigenlijk begonnen is. Soms heb je de indruk dat de jongste het slachtoffer is, terwijl dat niet zo hoeft te zijn. Een jong kind heeft soms feilloos in de gaten dat bepaalde gedragingen woedebuien bij de oudste uitlokken. En als de oudste dan gaat schreeuwen en slaan kan een jongste soms heel zielig gedrag vertonen waardoor je de neiging hebt het op te nemen voor de jongste. Dus laat je niet verleiden een schuldige aan te wijzen. Het komt zelfs geregeld voor dat kinderen onbewust samenwerken om de aandacht van ouders naar zich toe te trekken. Je trapt dan als ouders in een opvoedvalkuil: je kinderen vervelen zich misschien een beetje met zijn tweeën en lokken jou naar zich toe met hun geruzie. Jij gaat je ermee bemoeien en wordt daardoor hun afleiding. Zij vervelen zich dan niet meer. Jij bent in feite hun ‘speelgoed’ geworden. In zo’n geval is het raadzaam om kinderen te leren dat ze jou niet bij hun ruzies kunnen betrekken. Laat ze zelf hun ruzies uitzoeken. Vind je dat de ruzie te erg wordt, zet de kinderen dan uit elkaar en laat je niet verleiden om een kant te kiezen. Zeg: de regel is dat je niet schreeuwt en slaat, en stuur ze beiden naar hun eigen kamer of zet ze op een andere manier apart. Ga dan gewoon door met je eigen bezigheden. Hoe meer aandacht je aan dit probleem besteedt, hoe meer zij leren dat ze er vooral mee door moeten gaan.
Bij ruzies kan ook meespelen dat een van de kinderen of beide kinderen erg veel energie hebben verstookt op school of het kinderdagverblijf. In dat geval komen ruzies veel na schooltijd voor. Een kind kan de hele tijd met anderen sociaal en prettig zijn, maar thuis ‘storten ze in’. Dat doen ze vaak zodra ze hun ouders zien. Want daar is de veilige haven waar ze zich kunnen laten gaan. Merk je dat bij jouw kinderen ook, dan is het goed om ze de gelegenheid te geven af te reageren en tot rust te komen na schooltijd. Het kan helpen om meteen naar het park te gaan, of met de kinderen te gaan fietsen of rennen, of lekker te hangen op de bank met een filmpje of muziek.

Wat ook mee kan spelen bij een ruzie tussen broertje en zusjes is een gebrek aan fysieke of emotionele ruimte. Kinderen hebben hun eigen plekje nodig, ook in een druk gezin. Ze willen hun eigen speeltjes hebben waar de ander niet aan mag komen, ze hebben een eigen plekje nodig waar de ander niet bij kan of mag en ze willen ook hun eigen momentjes hebben voor zichzelf en met hun ouder(s). Ga dus na hoe de dag van je kinderen eruitziet en hoe vaak ze samen zijn en of ze met elkaars speelgoed spelen of elkaars spullen gebruiken. Het kan in zo’n geval goed helpen door ze ieder een eigen kast te geven, hun eigen plek in huis, en ook hun eigen moment van aandacht van papa en mama. Zeg dat er ook bij: Ik ga nou met jou alleen een spelletje doen, of: jij mag nu mee naar het park. Dan voelt een kind zich gezien en erkend en zal minder de neiging hebben zich tegen zijn broertje of zusje af te zetten.

Ten slotte: het is ook mogelijk dat kinderen reageren op spanningen die ze om zich heen voelen of reageren op problemen waar ze zelf mee kampen. Het is dus van belang om na te gaan of er misschien een onderliggende reden is voor hun ruzie. Bijvoorbeeld wanneer een kind op school wordt gepest kan hij dat thuis nogal eens afreageren, of als kinderen voelen dat er spanningen zijn tussen ouders, of als er ziekte is in de directe omgeving. Er kan van alles hiervan de oorzaak zijn. Ook al weten kinderen misschien niet dat er in de familie iets aan de hand is, ze voelen vaak wel dat er ‘iets’ is. En dat reageren ze soms op en met elkaar af. Ga dus na of er misschien zo’n situatie is die van invloed kan zijn en bespreek dit met elkaar. Als kinderen weten wat er is begrijpen ze veel meer en worden ze meestal ook rustiger.

Niet luisteren en gillen

Wij hebben een dochtertje van 4,5 jaar oud dat absoluut niet luistert en een erg grote mond heeft. Ze is aggressief naar andere kinderen toe. Als ze de regels overtreedt lacht ze ons midden in het gezicht uit en probeert weg te kijken of over iets anders te beginnen. Zet je haar in de gang gaat ze gillen en op de deuren stompen enz. Als je denkt dat ze iets heeft begrepen doet ze het na 5 minuten gewoon weer. We zijn sinds kort echt ten einde raad omdat ze al 2 maal is weggestuurd bij andere kindjes thuis, want ook daar heeft ze een grote mond en zegt ze lelijke woorden. Ze kan daarentegen ook heel lief voor ons zijn, is gek op knuffelen en kan rustig een uur zelf zitten spelen met haar poppen. Hoe kunnen wij dit gedrag nog ombuigen als alles al geprobeerd is? We zijn duidelijk als iets niet mag, blijven zelf zo rustig mogelijk, na 2 keer waarschuwen op de gang enz.


Het is lastig om een eenduidig antwoord op je vraag te geven, omdat er nog een aantal vragen zijn. Je schrijft dat je dochter 4,5 jaar oud is en niet luistert. Ze overtreedt regels, lacht je uit en kijkt weg of begint ergens anders over als je haar ergens op aanspreekt. En ze stompt op de deur als je haar op de gang zet. En ze herhaalt haar gedrag snel. Wat je ook nog schrijft is dat ze na twee keer waarschuwen op de gang wordt gezet.


Mijn vragen daarbij: Hoe lang is dit gedrag al bezig. Is ze altijd zo geweest? Of is het bijvoorbeeld gestart nadat ze naar de basisschool is gegaan? In het eerste geval kan haar temperament een rol spelen. Maar als het nog niet zo lang bezig is, kan het ook een reactie zijn op de eisen die de basisschool aan haar stelt. In dat geval is het in ieder geval goed even contact op te nemen met de leerkracht. Misschien kan die er meer over vertellen. Veel kinderen moeten op school op hun tenen lopen. De leerkracht merkt dat trouwens niet altijd. Soms houdt een kind zich groot tot hij thuis is en dan krijgen ouders, of broertjes en zusjes de volle laag. In die situatie kan het goed zijn je kind na schooltijd de gelegenheid te geven flink af te reageren. Even lekker boos zijn, of hard rennen, of tegen een bal schoppen kan heel opluchtend werken voor een kleuter die op school veel energie heeft verbruikt. Het kan ook lekker zijn om gewoon op de bank te hangen. Vraag dus niet meteen wat er allemaal op school gebeurde, maar laat je kind met rust. Zij trekt vanzelf wel weer bij.


Hoe reageren jullie over het algemeen op haar gedrag? Je beschrijft dat ze je uitlacht, wegkijkt of over iets anders begint. Wat is je reactie daarop? En wat doe je als ze op de deur stompt terwijl ze op de gang staat? Wanneer mag ze weer van de gang af? En wat doe je als ze na vijf minuten weer iets doet wat niet mag? Doen jullie allebei hetzelfde of is er verschil tussen de aanpak van papa en mama? Mijn vragen hebben te maken met consequent zijn. Een kleuter heeft al snel in de gaten met welk gedrag hij extra aandacht kan krijgen. Aandacht geeft een kleuter namelijk ook energie. En al is het negatieve aandacht, zoals mopperen of straffen. Het is toch aandacht. Een kind wil gezien worden en heeft daar van alles voor over. Bespreek dus een aanpak die heel consequent is, en die je ook altijd op dezelfde manier toepast. Op die manier leert je kind dat het menens is. Bespreek ook wat je doet als je kind voor de tweede keer niet luistert of als ze over iets anders begint. Een time-out is een goede manier, omdat je daarmee aangeeft: ik geef je nu geen aandacht meer. Maar dat moet je dan ook niet doen. Na een paar minuten haal je je dochter dan weer van de time-out plek. En daarmee is het incident ook afgelopen. Ga er dus niet op door. Het kan zijn dat je kind in het begin dus veel time-outs krijgt. Maar doe je het consequent dan zal je kind het wel begrijpen.


Bespreken jullie het gedrag en jullie aanpak met haar zelf? Het is goed om met een kind van vier wel te bepraten wat je gaat doen. Ze weet dan ook welk gedrag je niet goed vindt. Zeg ook welk gedrag je wel graag wil zien. Dus bijvoorbeeld: je mag wel zachtjes praten aan tafel. In plaats van alleen: je mag niet schreeuwen. Beloon het positieve gedrag ook heel consequent. Dan leert ze dat er ook andere manieren zijn om aandacht te krijgen. Zeg er steeds bij als je een beloning geeft waarom ze die krijgt. Dus welk gedrag het was. Kinderen vinden dit heel fijn en zullen juist dat gedrag dan vaker gaan vertonen. Blijf dan wel consequent belonen, want anders zit je zo weer in een negatieve spiraal.


Soms speelt bij kinderen meer mee wat het gedrag veroorzaakt. Ik ken jullie thuissituatie of haar persoonlijke situatie niet. Daarom heb ik daar vragen over. Is er iets in je gezin of daarbuiten wat stressvol voor je dochter is? Bijvoorbeeld zaken als een geboorte in het gezin, een verhuizing, ziekte, spanningen in het gezin of in de relatie van de ouders, het missen van een vriendinnetje… dit alles kan het gedrag van een kleuter ernstig beïnvloeden. Ze reageert zich dan af omdat de moeilijke situatie veel energie van haar vergt. Ze valt dan eigenlijk een beetje terug in een eerdere periode van haar ontwikkeling. En wordt dan weer een beetje een peuter. Speelt dit in jullie situatie ook mee, dan is het belangrijk daar aandacht aan te besteden. Je kunt er met haar over praten. Haar bijvoorbeeld vertellen dat je weet dat het moeilijk voor haar is wat er speelt. En dat ze daar misschien wel boos of verdrietig over is, en dat dat ook mag. Misschien kun je met haar een manier vinden om haar verdriet te uiten, bijvoorbeeld via spel of tekeningen of gewoon samen heel hard schreeuwen. Heb je het gevoel dat er meer aan de hand is dan je zelf kunt begeleiden, neem dan contact op met de huisarts. Deze kan je verwijzen naar een goede pedagoog die je kind kan begeleiden. Misschien is er ook een opvoedspreekuur verbonden aan het consultatiebureau in je omgeving. Ook daar kun je geschikte hulp vinden.


Tenslotte: je schrijft dat je dochter zich ook bij anderen steeds akeliger gaat gedragen. Het is goed om met de betreffende ouders te gaan praten. Vraag wat er precies gebeurd is, en vertel ook wat er met je dochtertje aan de hand is op dit moment. Leg uit wat jullie doen om haar aan te pakken. Misschien kunnen de andere ouders een zelfde aanpak toepassen. Ze zullen het in ieder geval waarderen dat je de moeite doet om met hen over de voorvallen serieus in overleg te gaan. Wie weet mag je dochtertje dan toch nog een keertje komen.

Vervelend na school

Als mijn kind uit school komt is hij heel vervelend. Hoe los ik dat op?


Kleuters hebben het best zwaar op school. Zeker wanneer je kind nog geen half jaar op school zit zal hij nog moeite hebben met de grote overgang naar het schoolleven. Een kleuter moet veel nieuwe dingen tegelijk doen overdag. Hij moet wennen aan de juf, hij moet veel luisteren en stilzitten, of werkjes doen, en hij moet rekening houden met een heleboel andere kinderen. Daarbij moet hij zich op het speelplein handhaven tussen allemaal veel grotere kinderen. Dat is best zwaar en je kunt het gerust vergelijken met een volwassene die net begonnen is aan een totaal nieuwe baan en nog niet goed is ingewerkt. Je bent dan onzeker, je probeert je aan te passen, je moet veel leren en je wordt er doodmoe van. Je kleuter verbruikt dus overdag een grote hoeveelheid energie. Wanneer hij uit school thuiskomt is hij dus een beetje uitgeteld. Wat vaak gebeurt bij kinderen is dat ze zich gaan afreageren tegen mensen die heel vertrouwd zijn. Jij bent als ouder natuurlijk de veiligste haven die er voor je kind is, dus krijg je alle ellende over je heen. Wat dat betreft is het belangrijk niet teveel van je kind te verwachten als hij uit school komt, maar hem juist de gelegenheid te geven om zich af te reageren. Loop uit school even met je kind door het park en laat hem rondrennen voor je naar huis gaat. Je kunt ook een voetbal meenemen naar school en hem op een trapveldje vlakbij school even flink laten voetballen. Daar kan hij dan al een heleboel opgekropte spanning kwijt. Of ga samen een flink stuk fietsen of de hond uitlaten. Je kunt je kind ook thuis even lekker laten schelden of uitrazen voor je een kopje thee serveert. Wijs daarvoor een vaste plek aan zodat hij leert dat je woede niet overal kunt botvieren. Maak verder wel heel duidelijke vaste regels over wat je wel en niet mag doen in boosheid. Boosheid is een emotie die je mag hebben. Maar je mag niet je broertje slaan of met kopjes smijten. En dat verschil kunnen kleuters goed leren. Overtreedt een kleuter zo'n regel, dan zet je hem op de plaats waar hij boos mag zijn. Laat hem daar maar tieren. Geef hem eventueel een boksbal waar hij tegenaan kan meppen. Uiteindelijk komt hij wel weer tot rust.