Pittig gedrag

Mijn dochter (bijna 6 jaar) ziet snel problemen: mouwen van kleding zijn te lang, broek zit te strak, label zit nog ergens in, etc. Een beker wordt 20x verplaatst en als een shirtje niet mooi opgevouwen ligt wordt ze hysterisch... We hebben eerder hulp gezocht en toen ging het wel beter. Maar nu is het weer helemaal terug. Ze vindt veel dingen ook stom: school is stom, werkjes zijn stom. Gelukkig is muziekles wel leuk en knutselen ook. Ze kan ook van onwijs boos naar super vrolijk en gezellig veranderen. Ze is vrij snel in haar ontwikkeling geweest. En nu speelt het liefst met haar tablet waarop ze zichzelf Engels leert. Ze kan al heel veel en reageert soms zelfs gefrustreerd als ze vindt dat de opdrachten te makkelijk zijn. Hoort dit bij haar leeftijd? Is het een fase van mama uitdagen of speelt er meer?

Om meteen met je laatste vraag te beginnen: het gedrag wat ze vertoont komt op mij iets opvallender over dan wat je van een kind van haar leeftijd kunt verwachten. Zesjarigen kunnen uiteraard heel lastig gedrag vertonen, vooral als ze moe uit school komen. Een lange schooldag waarin er van alles van je gevraagd wordt kan erg vermoeiend zijn. En veel kinderen gaan zich dan thuis tegen mama of tegen kleinere broertjes en zusjes afreageren. Ook is het op zich niet gek dat ze het ene moment heel boos is en daarna weer vrolijk kan zijn. Schreeuwen, iets niet willen, tegendraads zijn, dat is allemaal gedrag dat een zesjarige kan vertonen. Daarnaast willen kleuters nogal eens sterk de regels bepalen. Je ziet dat als ze gezelschapsspelletjes doen. Soms worden ze boos als anderen zeggen hoe de regels gaan. Soms willen ze van de regels van een spel afwijken omdat ze hun eigen regel beter vinden. Of gewoon omdat ze willen winnen. Het bezig zijn met regels en ‘hoe het hoort’ is echt iets van de kleutertijd.

Wat me opvalt aan je verhaal over het gedrag van je dochtertje is dat het lijkt of ze in dat bepalen van die regels wel erg ver gaat. Het klinkt een klein beetje dwangmatig. En als dat zo is kunnen kinderen zichzelf en anderen soms steeds meer regels gaan opleggen. En dat is uiteraard niet de bedoeling. Ik ken jullie thuissituatie niet. Ik weet niet of er oorzaken aan te wijzen zijn voor haar gedrag en of haar gedrag voortdurend voorkomt. Ik weet ook niet hoe jullie op haar gedrag reageren. Ik denk wel dat het kan helpen om een pedagoog in te schakelen om de situatie te bespreken. Je schrijft ook dat je dochtertje erg snel is geweest in haar ontwikkeling. En dat het lijkt of ze heel gemakkelijke taakjes niet snapt, omdat ze zich niet kan voorstellen dat het zo simpel kan zijn. Het zou kunnen dat ze meer uitdagingen aan kan dan een gemiddeld kind van zes jaar, en dat ze hierdoor niet lekker in haar vel zit. Ook dit kun je met de pedagoog bespreken, of eventueel met de huisarts. Misschien kan er nader onderzoek gedaan worden om na te gaan wat er precies aan de hand is.

Vieze woorden

Mijn kind zegt de laatste tijd vieze woorden. Hoe komt dat?


Waarschijnlijk heeft je kleuter die woorden op school of van vriendjes gehoord en is het een onderlinge sport geworden om ze hardop te zeggen. Kleuters hebben al goed in de gaten dat er iets 'raars' met die woorden is. Ze weten vaak niet eens wat een scheldwoord precies betekent, maar dat er een soort spanning om heen hangt is hen al te duidelijk. Zodra zo'n woord in het openbaar wordt gezegd, reageert een volwassene bijvoorbeeld boos, of wordt er afkeurend gekeken. En dat vindt een kleuter op een gegeven moment heel spannend. Kinderen dagen elkaar ook uit om dingen te doen die een beetje griezelig zijn. Kleuters meten zich graag met elkaar, in sportprestaties, in schoolprestaties én in stoer gedrag. Dus roepen ze keihard op straat een vies woord en moeten ze heel erg lachen als dit gebeurt. Je kleuter is natuurlijk net zo hard thuis aan het uitproberen hoe de reactie op zo'n woord is als dat op school gebeurt. De kans bestaat zelfs dat jouw kleuter op school helemaal nog niet zo hard scheldt. Dat doen vriendjes die iets harder durven schreeuwen misschien wel. Als dat zo is, dan is je kind thuis aan het uitproberen wat hij op school nog niet zo goed durft maar wel bij anderen ziet. Hoe het ook zij, jouw reactie zal veel uitmaken. Word je erg boos en probeer je op allerlei manieren aan je kind duidelijk te maken dat hij echt moet stoppen, dan geef je ook een heleboel aandacht aan het vervelende gedrag. Dus is het effect fantastisch voor je kind. Hij kan daar op school weer over opgeven en de kans is groot dat je kind juist doorgaat met schelden, zodat jullie samen in een vicieuze cirkel terecht komen. Jij wordt bozer, hij gaat door. Wat dat betreft is het gemakkelijker wanneer je het zeggen van vieze woorden kunt zien als een fase. Het hoort er nu eenmaal bij dat je kind die woorden uitprobeert. Wanneer jij er niet op reageert dan houdt hij er vanzelf wel mee op. Maar vind je dat erg moeilijk, omdat het schelden je echt irriteert, dan is een andere aanpak handiger. Maak een 'scheldmat' bijvoorbeeld bij de keukendeur. Als je kind daarop staat mag hij schelden en vieze woorden zeggen zoveel hij wil. Maar loopt hij er vanaf, dan is het afgelopen en praat hij netjes. Zo geef je het schelden een plekje. En daarmee is meteen de lol er ook snel af. Je kunt er ook voor kiezen om het schelden en vieze woorden zeggen juist aan te wakkeren. Noem er maar zoveel mogelijk, ga maar vijf minuten lang door. Dan merkt je kind dat hij er eigenlijk niet zoveel kent, én dat schelden als het gewoon mag ook niet meer zo spannend is. Want daar gaat het voortdurend om. De spanning van het 'eigenlijk iets doen wat ouders niet leuk vinden'. Zolang die spanning blijft, gaat het vieze woorden zeggen gewoon door.

Bang voor kapper

Mijn kind is panisch als hij naar de kapper moet, waarom toch?


Kleuters zijn erg trots op hun lichaam, maar ze zijn zich ook bewust dat hun lichaam misschien wel eens stuk kan gaan. Van die gedachte kunnen ze soms erg in paniek raken. Bij kleuters is de wereld van de fantasie nog erg belangrijk. Dingen die een vier- of vijfjarige bedenkt in zijn hoofd, kan voor hem ook zomaar waar zijn. Daarom geloven kleuters nog volop in Sinterklaas en de Kerstman. Het logische denken wordt wel steeds belangrijker, maar fantasie kan het altijd nog winnen van de logica. En daardoor kan een angstige gedachte in het hoofd van een kleuter bij de kapper tot grote paniek leiden. Het idee dat iemand zomaar een stuk van je afknipt is te gruwelijk voor je kind. Bovendien heeft een kleuter nog niet zo gemakkelijk de verzekering dat die haren wel weer terugkomen. Als hij de haren van een barbiepop afknipt groeien ze toch ook niet meer terug? Is jouw kind ook zo angstig, dan is het goed om het bezoek aan de kapper heel rustig aan te pakken. Ga niet naar een kapper die je kind zonder pardon in de stoel zet en begint te knippen terwijl hij je kind tot stilzitten maant. Want dat maakt de paniek groter. Kappers die gespecialiseerd zijn in het knippen van kinderen pakken het meestal wat gezelliger aan. En dat leidt je kleuter beter af. Je kunt overigens ook kiezen voor een thuiskapper. Die komt gewoon bij je veilige huiskamer, en knipt je kind en passant terwijl hij bijvoorbeeld naar een video kijkt. Overigens wil dat niet zeggen dat je kind thuis niet in paniek zal raken, maar de omgeving is dan iets prettiger en veiliger. Je kunt er natuurlijk ook voor kiezen om de haren even te laten voor wat ze zijn. Het is best mogelijk dat je kind over een maand veel rustiger is en dat het bezoek aan de kapper dan zonder problemen verloopt.