Blijven zitten

Wij hebben een zoontje van vijf jaar. Het gaat niet zo goed met hem op school. Hij is vorig jaar al blijven zitten en nu heeft de lerares zelfs aangeraden dat we met kinderpsychologen gaan praten. Hij loopt ook bij een logopediste en die heeft ons juist aangeraden om hem naar groep 3 proberen te laten gaan. Hij is thuis eigenlijk een lieve jongen (met gebruiks-aanwijzing maar volgens mij is ieder kind dat). Op school is hij erg agressief, en hij vindt het er ook niet echt leuk. Hij heeft wel veel vriendjes. Waarmee hij ook lief speelt. Binnenkort hebben we een gesprek met juf en intern begeleider, en ik zou eigenlijk wel graag willen weten om een positieve draai aan het gesprek te geven, in plaats van alleen maar negatief. Volgend jaar wil ik hem in ieder geval bij een andere juf doen, en als het nog kan zou ik hem graag groep drie willen laten proberen. Hoe pak ik dit aan?


Uw verhaal roept veel vragen bij mij op. Natuurlijk zijn kinderen van vijf jaar niet alleen maar lastig en moeilijk. Het feit dat u zelf zegt dat u graag een positieve draai aan het gesprek wilt geven vind ik bijzonder knap. Ik kan me namelijk ook voorstellen dat u een beetje boos bent wanneer een leerkracht alleen de nadruk legt op de moeilijkheden op school en het lastige gedrag van je kind. Klopt het dat de leerkracht dit alleen maar heeft gedaan? Of is er in het gesprek op school ook nog veel positiefs over uw kind gezegd? Kinderen moeten namelijk het gevoel hebben dat ze gewaardeerd worden in de klas, gewoon om wie ze zijn. Kinderen moeten ook niet ‘agressief ‘ genoemd worden. Want dat is een etiket. Niemand ‘is’ agressief. Je gedraagt je soms misschien agressief. En gedrag kun je veranderen. Wanneer je een etiket opgeplakt krijgt kun je dat niet meer veranderen. Want dan ben je zo, en blijf je altijd zo. Het lijkt mij van belang dat u hierover met de school in gesprek gaat. Ik zou het ook van belang vinden helder te krijgen waar de school nu precies tegenaan loopt. Wat gaat er eigenlijk niet goed? Heeft hij moeite met leren? Of heeft hij moeite met het omgaan met regels? Of kan hij zich nog niet goed handhaven in de groep? Soms zitten kinderen in een groep kinderen die heel andere interesses hebben, of die al iets verder zijn in hun ontwikkeling waardoor ze elkaar eigenlijk niet goed begrijpen. Daarin kan je kind dan wel begeleid worden door de leerkracht.


Het lijkt mij goed als u met de school tot een overeenstemming komt voordat u besluit dat uw kind een andere leerkracht nodig heeft. Het feit dat u dit zegt stemt mij ook bezorgd. Probeer voor uzelf helder te krijgen wat u moeilijk vindt aan de huidige leerkracht. U kunt dit in beeld krijgen door bijvoorbeeld de zin af te maken: Ik vind de leerkracht van mijn zoon wel goed, maar…… Of: Ik ben bang dat…… Op die manier krijg je vaak iets scherper in beeld waar het probleem ligt.

Met tegenzin naar school

Ik heb een dochter van ruim 4,5 jaar. Sinds een paar weken zit ze niet lekker in haar vel en gaat ze met tegenzin naar school. Eerst ging ze huilend de klas in en toen huilde ze ook af en toe in de klas. Maar dit laatste is nu over. Helaas gaat het naar school toe gaan heel moeilijk. ‘s Morgens wil ze al niet meer naar school en dan leg ik haar uit dat alle kinderen naar school gaan en dan wil ze helemaal niet meer. ‘Ik wil nooit meer naar school’, roept ze dan huilend. Ik sleep haar echt bij wijze van spreken naar school. De juf zegt juist dat het heel goed gaat op school en dat mijn dochter er echt van geniet. Maar na school is ze heel erg moe en dwars. Het is net of ze mij de hele tijd zit uit te dagen. Ze gaat schelden, slaan, spugen en het afreageren op haar jongere zusje van 1,5 jaar. En als ik dan uiteindelijk heel boos word en ga schreeuwen begint ze heel armoedig te huilen en ik voel mij erg schuldig. Het valt mij op dat ik mij ook steeds meer aan haar gedrag ga storen en steeds sneller reageer. Ik weet niet wat ik met haar aan moet. Het is een meisje wat heel onzeker is en ik ben bang dat ik haar verkeerd aan pak.


Jullie zitten samen duidelijk in een vicieuze cirkel. Je geeft aan dat je steeds sneller op haar gedrag reageert. En dat is heel begrijpelijk, want ze maakt het je ook erg moeilijk. Maar ook zij zal haar gedrag hierdoor gaan versterken, waardoor het risico bestaat dat jullie het steeds ongezelliger krijgen samen. En dat is natuurlijk niet de bedoeling. Misschien helpt het als ik je wat achtergrondinformatie geef over het ontstaan van deze impasse. Veel kleuters van de leeftijd van je dochtertje vertonen het gedrag van je kind. De reden is dat het naar school gaan erg veel energie vergt. Kinderen moeten erg hun best doen om de hele dag alles te doen wat de juf zegt. Bovendien zijn er ook veel kinderen waar ze rekening mee moeten houden, en ze moeten allerlei taakjes doen. Dat is nogal wat voor een vierjarige. Dat de juf zegt dat ze het op school naar de zin heeft klinkt misschien een beetje tegenstrijdig omdat ze zich thuis zo naar gedraagt. Maar het komt heel vaak voor dat kinderen het op school prima doen. Alleen is daarna de koek ook wel op. Alle energie is verdwenen zodra de school uit gaat. En dat moet je thuis bezuren. Omdat je kind zich thuis niet hoog hoeft te houden zakt ze totaal in. En dat uit ze door chagrijnig, vervelend gedrag. Dit hoort echt bij de eerste maanden waarin een kleuter naar school gaat. Vaak wordt het een beetje minder als het eerste half jaar voorbij is. Dan is het allemaal ietsje minder nieuw en kan een kind de dag beter aan. Dat betekent dat ze dan ook wat uitgeruster thuis zal komen en minder dwars zal zijn. Intussen is het goed om je eigen reactie ook aan te passen. Je zegt dat je uiteindelijk heel boos op haar wordt. Hier lees ik uit dat je je een tijdlang probeert in te houden. Misschien is dat juist niet handig om te doen. Want je zit je dan intussen wel op te vreten en daar komt de uiteindelijke boosheid bij jezelf uit voort. Maak liever een duidelijke structuur: dit ga ik doen als ze boos thuis komt. Omdat je ervan uit mag gaan dat ze boos en dwars uit school komt is het raadzaam haar eerst de gelegenheid te geven zich af te reageren voordat ze bijvoorbeeld bij haar zusje in de buurt komt. Dus laat haar tegen een bal schoppen, tegen een kussen slaan of door het park rennen. Hierdoor kan ze de schoolstress een beetje kwijt. Daarna gaan jullie lekker op de bank hangen en een beetje niksen. Zo kan ze dan weer wat ontspannen. Vraag niet teveel van haar, bijvoorbeeld niet hoe het op school was of dat ze haar jas op moet hangen. Dat kost teveel moeite. Laat haar maar betijen. Gedraagt ze zich agressief of doet ze gemene dingen, dan is het wel belangrijk dat je daarvoor ook een duidelijke structuur hebt bedacht. Want dat is niet acceptabel. Grijp meteen in als ze zoiets doet en stuur haar bijvoorbeeld even naar de gang, of naar haar kamer. Maak duidelijk: ga daar maar boos doen, daar mag het. In de huiskamer niet. Zo leert ze dat er bepaalde plekken zijn waar je uit je dak mag gaan, maar dat het niet overal kan. En dat geeft haar ruimte om haar woede te uiten, én het geeft jou de rust in huis.


Tenslotte: haar gedoe bij het naar school gaan kán te maken hebben met de schoolstress. Als je weet dat je een zware dag tegemoet gaat, dan zie je daar tegenop. Veel mensen hebben dat met hun werk ook. Maar doordat de juf vertelt dat het best goed gaat op school bestaat de kans dat de tegenzin groter is dan werkelijk nodig zou zijn. Of er zou een probleem moeten spelen met een kind op school of met moeilijke taakjes. Dat kun je het beste even met de leerkracht overleggen. Wat meestal speelt is dat je als ouder samen met je kind in een soort strijd om het naar schoolgaan terechtkomt. Dat gebeurt overigens erg snel. Je kind ontdekt dat hij met niet willen een reactie bij jou losmaakt. En omdat jij graag wil dat ze naar school gaat zet je alles op alles om je kind zover te krijgen. Ook dat kan dus een soort vicieuze cirkel geworden zijn. Maak je daaruit los door niet meer te proberen je kind te overtuigen, maar door te zeggen dat je haar gevoelens best kan begrijpen. Iedereen heeft wel eens geen zin. Dat hoeft ook niet. Alleen gaat ze wel. Dat ze naar school moet is ook niet een wens van jou als ouder. Het moet gewoon. Daar kan jij ook niets aan doen. Maak er verder niet teveel woorden aan vuil. Wil ze niet, dan zeg je: ‘Ja dat snap ik’ en vraag je of ze nog een boterham lust. Wordt ze erg kwaad, dan wijs je haar weer op de gang of haar kamer waar ze heel erg boos mag worden. Zo leer je haar dat haar niet willen geen effect meer op jou heeft. Daardoor zal het vanzelf uitdoven.

Beter luisteren

Mijn zoontje van 5 jaar heeft grote problemen op school, of eigenlijk de juf heeft problemen met hem. Hij is superstout, overtreedt alle regels en dit al driekwart jaar. Thuis en op de crèche gaat het goed en hij gaat met plezier naar school Hij is zelfs gek op zijn juf ondanks haar vele gemopper. Hoe kunnen we hem beter te laten luisteren terwijl we er niet bij zijn?


Dat is een mooie vraag. Hoe kunnen wij hem laten luisteren als we er niet bij zijn? Dat kunnen jullie dus niet. Het enige wat je als ouders kunt doen is je kind waarden en normen bijbrengen, het goede voorbeeld geven, en je kind gevolgen van zijn gedrag laten ervaren. Een kleuter is echter nog niet groot genoeg om werkelijk te beseffen dat hij zich leuk en aardig moet gedragen omdat dat nu eenmaal zo hoort op school. Een kleuter is nog erg bezig met zichzelf. Hij leeft met de gedachte: ‘Ik vind mijzelf supergeweldig, ik sta graag in het middelpunt, en ik wil ook heel graag dat alles gaat zoals ik dat wil’. Een kleuter kan al wel rekening met anderen houden, maar daar heeft hij wel heel veel begeleiding bij nodig. Kennelijk loopt daar iets spaak. Je schrijft dat het thuis en op de crèche goed gaat met je kind. Maar op school niet. Met die ene juf niet. Er is dus iets gaande tussen de juf en jouw kind. Je kind heeft de indruk dat hij het goed doet op school, want hij gaat er met plezier naartoe en is dol op de juf. Maar zijn gedrag wordt niet door de juf geaccepteerd en ze moppert veel. Ik denk dat het belangrijk is eens een goed gesprek met de juf aan te gaan over haar aanpak van jullie zoon. Veel mopperen is ook veel aandacht geven. En een kleuter die graag in het middelpunt staat kan natuurlijk fantastisch veel aandacht krijgen als hij zich zodanig gedraagt dat de juf steeds weer moppert. Het kan heel goed zijn dat de leerkracht met aan heel andere aanpak veel meer bij je zoon zou kunnen bereiken. Bijvoorbeeld door hem de gevolgen van zijn gedrag meer te laten ervaren, door te letten op de momenten waarop je kind lief en rustig is en hem dan aandacht te geven, én door het aantal mopperminuten drastisch in te perken. Misschien is het ook goed om één lijn te trekken in de opvoedingsaanpak. Als de leerkracht hetzelfde doet als jullie thuis doen en als de begeleidster op de crèche doen, dan is de kans ook groter dat jullie zoon zich minder opvallend gedraagt. Zoals je al in het begin zei: de juf heeft een probleem met hem, dan is het ook in eerste instantie aan de juf om iets aan de situatie te veranderen. Het is aan jullie om vinger aan de pols te houden en te overleggen wat de beste aanpak bij jullie kind is. Dan heeft de leerkracht ook handvatten.