Drie pittige meiden

Mijn drie jongste dochters (9, 11 en 13 jaar) maken constant ruzie. Het zijn alle drie pittige dames, maar ik moet toegeven dat de jongste vaak debet is aan de ruzies: zij daagt haar zussen vaak uit, en komt dan schreeuwend naar ons toe als een van de twee iets terugdoet. Ik weet niet zo goed hoe ik hier verandering in kan brengen omdat ze zo sterk op elkaar reageren. Ik merk dat de oudste twee nu meer naar elkaar toetrekken. Ze hebben alle drie een superlief karakter, maar ik word knettergek van de ruzies.

Het is heel begrijpelijk dat je daar gek van wordt. Kinderen kunnen je soms het bloed onder de nagels vandaan halen. Je schrijft dat vooral de jongste komt klagen over de andere twee. Je schrijft niet hoe jij daarop reageert. Jouw reactie kan hier namelijk cruciaal zijn. Dat wat jij zegt of doet bepaalt of je dochter doorgaat met haar gedrag. Ik raad je aan om de komende dagen eens op te schrijven op welke momenten de strijd losbarst en wanneer je jongste bij jullie komt klagen. Als je dat een aantal dagen hebt bijgehouden krijg je een beeld van het verloop van de dag, en de momenten waarop het ‘mis’ gaat. Schrijf ook op wie er op dat moment aanwezig zijn en wat de aanleiding van de strijd is. Is het dan heel druk in huis? Moet iedereen tegelijkertijd aandacht? Of heeft het te maken met het feit dat de oudste twee even alleen willen zijn en de jongste zich verlaten voelt? Moeten er taken gedaan worden en reageert men daarop? Het komt namelijk geregeld voor dat strijd ontstaat op drukke momenten waardoor er een strijd om de aandacht kan ontstaan. Het komt ook voor dat er andere dingen meespelen. Misschien voelt de jongste zich alleen staan tegenover de oudste twee en wil ze ook ‘meedoen’. Het kan ook zijn dat de jongste het gevoel heeft dat de oudsten meer privileges hebben dan zij, en dat ze dat niet eerlijk vindt. Een gesprek over de regels kan helpen, zeker als je dan vraagt of ze de regels eerlijk vindt. Soms gaat het over heel simpele dingen als meer zakgeld, langer opblijven of andere taken in huis doen. Het kan ook zijn dat je jongste de aandacht opeist door te ‘stoken’ of te klagen, omdat ze het gevoel heeft dat ze die aandacht op een andere manier niet kan krijgen. Je kunt daarover met haar in gesprek gaat. Ga op een rustig moment met haar praten over dat wat jij moeilijk vindt en laat haar vertellen wat haar dwars zit. Je kunt een compromis sluiten: jij komt niet meer klagen over de oudsten, en daar staat tegenover dat … Je kunt ook afspreken dat ze op een andere manier haar onvrede over een situatie mag laten weten. Bijvoorbeeld: ze komt niet de hele dag door bij jou maar ze schrijft in een schrift op wat haar dwars zit en dat bespreken jullie ’s avonds voor het slapen gaan. Op basis daarvan kunnen jullie nieuwe afspraken maken. In zo’n gesprek is het van belang om niet aanvallend te zijn, maar bijvoorbeeld de ik-boodschap te gebruiken. ‘Ik vind het moeilijk als je boos naar me toekomt, omdat ik niet bij jullie ruzie was en dus niet weet wat er precies is gebeurd’. In plaats van: ‘Waarom kom jij toch altijd klagen?’

Laat je niet verleiden om uitspraken te doen over wie de schuld is bij zo’n ruzie, want juist doordat je er niet bij was weet je ook niet wat er is gebeurd. Het komt geregeld voor dat er een soort ‘rollenspel’ ontstaat onder ruziemakers, waarbij ieder zijn eigen deel in de ruzie heeft, en waarbij het doel eigenlijk is: wij willen aandacht. En die aandacht krijgen ze dan doordat jij als ouder gek wordt van de situatie en daarover gaat mopperen, probeert te sussen of allerlei soorten straf gaat uitdelen. Het is negatieve aandacht, maar het is aandacht. Wat in zo’n geval kan helpen is een familieberaad te beleggen. Iedereen mag tijdens zo’n vergadering melden wat hem dwars zit in de situatie thuis, met als voorwaarde dat ze de ik-boodschap gebruiken en naar elkaar luisteren. Je kunt dat sturen door een praat-voorwerp te gebruiken. Iedereen die het woord wil hebben tijdens de vergadering krijgt dat voorwerp in handen en zo lang die dat voorwerp heeft mag niemand er doorheen praten. Wil je reageren, dan moet je eerst je beurt afwachten en het praat-voorwerp krijgen. Dus dat wordt steeds van de een aan de ander gegeven, zodat kinderen leren naar elkaar te luisteren. Spreek af hoelang iemand het voorwerp in handen mag hebben, want anders domineert misschien nog steeds een persoon de vergadering. Voorwaarde van zo’n familieberaad: ieder mag zeggen wat hem dwars zit, ook papa en mama. En daarna moeten er afspraken gemaakt worden. Die worden ook daadwerkelijk genotuleerd. Als een echte vergadering. Als je zo’n beraad vaker houdt, kun je de notulen van de vorige keer steeds doorlopen en bespreken of alles nog loopt zoals afgesproken. Laat iedereen een punt inbrengen bij zo’n vergadering, en alle punten worden serieus besproken. Je mag een ander niet afvallen om het punt dat hij inbrengt. Daardoor voelt iedereen zich betrokken. Heel belangrijk is ook om zo’n beraad te gebruiken voor leuke afspraken. Dus bespreek wat jullie zondag gaan doen met zijn allen, of wanneer er een spelletjesavond wordt georganiseerd.

 

Kort lontje

Wij hebben een dochter van 7,5 met een erg kort lontje. Ze wordt om de kleinste dingen boos en weigert hierover te praten. Ze schrijft sinds kort in een schriftje over hoe haar dag is geweest. Helaas legt ze niets goed uit. Ze vind dat haar kleinere broertje en zusje alles mogen en zij niet. Helaas heeft ze zelf helemaal niet door dat zij juist heel veel mag (ze zit op zwemmen, waterpolo en we zijn er bij elke wedstrijd). Ze kan er een gigantisch drama van maken als ik haar hand niet vasthoud op weg naar school bijvoorbeeld, omdat ik haar kleinere broertje en zusje al vasthoudt. Ze is heel negatief over zichzelf en vindt dat ze niets kan. Het glas is altijd halfvol. Ik vind het zo moeilijk om te zien dat ze zo met haarzelf in de knoop zit en we komen met z'n allen in een neerwaartse spiraal terecht. Hoe kan ik haar uit deze situatie helpen?


Wat een goed idee van je om je dochter een schriftje te geven waarin ze haar gevoelens kan opschrijven. Dat kan ook de start van het bijhouden van een dagboek zijn. Het is voor haar lastig, als zevenjarige al de oudste te zijn met alle bijkomende gevolgen. Ik kan me voorstellen dat ze de behoefte heeft om soms ook nog klein te zijn. En dat laat ze jullie weten door haar gedrag. Het is heel begrijpelijk dat je zegt dat ze zich niet realiseert wat ze allemaal extra heeft, en dat ze dus juist niet jaloers zou hoeven te zijn. Maar helaas werkt het met kinderen nu eenmaal niet zo. Ze is nog te jong om te kunnen inschatten wat haar extraatjes zijn. Zij ziet vooral dat ze niet dat kleine meisje mag zijn als zij dat wil, zij ziet juist wat ze niet heeft. Probeer daarom niet in een discussie met haar te belanden over wat ze allemaal mag en kan. Maar verwoordt haar emoties over haar positie. Dat helpt haar zichzelf te begrijpen. Ze voelt zich soms waarschijnlijk niet fijn, maar is nog te klein om te weten waarom. Het kan ook benauwend zijn voor een oudste om meer te moeten kunnen, en ook altijd twee jongere kinderen om je heen te hebben. Dus als ze boos is omdat ze ook een hand wil, zeg dan niet ‘ik heb maar twee handen’ maar zeg: ‘Ik kan me voorstellen dat je verdrietig bent omdat je nu geen hand van me kan krijgen. Jij wil ook wel weer eens mama voor je alleen hebben hè?’ Probeer soms ook de gelegenheid voor haar te creëren wel weer klein te mogen zijn. Sommige oudste kinderen hebben daar heel sterke behoefte aan. Je kunt bijvoorbeeld af en toe zeggen: ‘Wil jij nu even mama’s kleinste meisje zijn?’ of: ‘Zullen we doen of jij een baby’tje bent?’ Je merkt gauw genoeg of ze daar echt behoefte aan heeft. Want in zo’n geval gaan kinderen gretig in op je uitnodiging en kunnen heerlijk babyachtig worden. Ze willen dan de fles of een speen, ze willen soms op de grond liggen brabbelen etc. Ga er dan uitgebreid op in. Op die manier krijgt je kind de energie die ze nodig heeft om in het gewone leven wel weer de oudste te kunnen zijn. Het lijkt voor ouders soms wel een beetje raar om dit overdag met zo’n groot kind te doen. Je kunt dan bijvoorbeeld elke avond op een vast moment, bijvoorbeeld tijdens het bedtijdritueel, een half uurtje afspreken om ‘baby te spelen’. Kinderen kunnen hier soms wekenlang behoefte aan hebben. Het lijkt soms zelfs of ze steeds verder ‘afzakken’ in het babygedrag. Maar dat is niet erg. Het voldoet aan hun behoefte. Als ze voldoende het gevoel hebben gekregen dat ze net zo’n klein baby’tje mogen zijn als ze willen, komt het moment waarop het genoeg is. Plotseling wil je kind dan niet meer, is het klaar. Vaak merk je dat dit ook gepaard gaat met meer leeftijdsgebonden gedrag. Je kind kan dan de plek als oudste echt innemen en accepteert het beter dan de jongsten soms meer aandacht nodig hebben.

Slaande ruzie


Hoe moet je handelen als je kinderen (9 en 11 jaar) slaande ruzie hebben? Wat regelmatig voorkomt?


Mijn eerste vraag is: wat doe je tot nu toe? Want dat kan heel veel invloed hebben op de ruzie. Er zijn namelijk kinderen die vooral ruzie maken als jij in de buurt bent, juist omdat je probeert de ruzie te sussen of omdat je je boos maakt om hun gedrag. Die extra aandacht die je dan geeft is in feite een beloning voor je kinderen, en soms gaan ze dan juist door met ruzie maken! Er zijn zelfs kinderen die een bepaalde rolverdeling in het ruziemaken hebben. De een begint steeds heel stiekem bijvoorbeeld, de ander mept er dan op los en dan weet jij als ouder niet wie er eigenlijk begonnen is, en dus is er altijd één kind ontevreden omdat het allemaal niet eerlijk wordt opgelost. Ze hebben dan weer alle reden om overnieuw met de ruzie te starten. Trap er wat dat betreft nooit in als één van de twee bij je komt klagen over de ander. Bij ruziënde kinderen kun je het beste uitgaan van de gedachte: waar er twee vechten hebben er twee schuld. Bemoei je er niet mee, maar heb je er last van, stuur ze dan ieder naar hun eigen kamer. Zeg er verder niets over, maar maak heel duidelijk dat je niet accepteert wat ze doen. Hun boze bui kunnen ze op hun eigen kamer afreageren. En als ze weer rustig zijn kunnen ze terug komen. Je kunt ze ook allebei naar buiten sturen, zodat ze hun ruzie daar af kunnen maken. Maar zorg in ieder geval dat jij er niet naar hoeft te luisteren, want daar is het veel kinderen om te doen. Blijven ze om je heen hangen, loop dan zelf gewoon weg.


Overigens kan de reden van veel geruzie ook in de situatie thuis zitten. Zijn er spanningen in huis, dan reageren kinderen daar vaak op met vervelens gedrag. Maar er kunnen ook andere oorzaken zijn. Wanneer kinderen veel om speelgoed ruziën dan is het goed om na te gaan hoe het speelgoed eigenlijk verdeeld is, en of ze allebei wel een goede kast hebben om hun speelgoed in te bewaren. Soms blijkt dat het ene kind jaloers is op de andere omdat die veel meer mag of veel meer vriendjes heeft. Soms zitten kinderen qua leeftijd zo dicht op elkaar dat ze elkaars rivaal worden en elkaar proberen af te troeven. In zulke gevallen kan het goed zijn beide kinderen meer dingen alleen voor zichzelf te geven. Allebei een eigen hobby bijvoorbeeld, waar ze ook weer nieuwe kinderen ontmoeten. Het kan dus goed zijn om na te gaan bij allebei je kinderen wat hen precies dwars zit. Maar doe dat wel op een rustig moment, én met ieder kind apart. Anders is het zó weer ruzie!