Start puberteit

Waaraan kun je zien dat de puberteit begint en hoe moet je hiermee omgaan? Wij hebben een zoon van 10, een van een eeneiige tweeling, die altijd de makkelijkste van de 2 was. Maar de laatste tijd schopt hij overal tegenaan, voelt zich achtergesteld en ook op school is hij soms moeilijk te handhaven. Zijn school-prestaties lijden er onder, hij wil steeds het laatste woord hebben, is bijzonder eigenwijs en ook brutaal. Maar het lijken wel bevliegingen want als er een aanvaring is geweest en er over gepraat is, lijkt de bui overgewaaid. Dan zegt hij vaak uit zichzelf of is aan zijn houding te zien dat hij er ook geen raad mee weet. Mijn manier is erover praten met hem en samen tot een oplossing te komen, waarin ik vaak een compromis sluit zodat we alle twee tevreden zijn. Maar mijn man heeft minder geduld en als hij bijvoorbeeld niet eten wil wat er op de tafel staan, dan niet, dan maar honger. Hoe kan je nou het beste hiermee omgaan?


Tienjarigen kunnen tegenwoordig al een beetje in de prepuberteit zitten. Ze beginnen dan te voelen dat er veranderingen aan staan te komen, en dat maakt ze erg onrustig, zowel van binnen als in hun gedrag. Ze krijgen behoefte om duidelijk te maken wie zij zijn en wat ze graag willen en vooral wat ze níet willen. Ze willen laten zien dat ze niet zomaar meer een klein ukkie zijn die je als ouders kunt commanderen. Ze willen tonen dat ze een eigen mening hebben en dat die kan afwijken van die van ouders. Omdat ze het nog heel erg moeilijk vinden om hier op een goede manier mee om te gaan, zoeken ze hun weg vaak via boosheid of agressieve buien. Het helpt een kind om een grens te stellen of aan te geven als hij iets niet wil, wanneer hij zijn woorden kracht kan bijzetten met een kwaaie kop of een grote mond. Hij voelt zich dan al een beetje sterker. Als ouders kun je hier behoorlijk van schrikken. Een kind dat altijd heel rustig en gedwee was, kan zich in deze periode namelijk manifesteren als een brutale vlerk die zijn kop in de wind gooit. Je schrijft dat jullie kind ook nog de helft van een tweeling is, en altijd de gemakkelijkste van de twee. Het is mogelijk dat juist daardoor je zoon de behoefte heeft zich nog eens extra af te zetten. Hij laat met zijn gedrag zien: ‘Ik ben niet meer jullie lieve zoontje, ik ben anders, ik ben mijzelf. Ik ben ook anders dan híj’.


Ik kan me voorstellen dat jullie als ouders even niet goed weten hoe je ermee om moet gaan. Jouw oplossing is met je zoon te gaan praten, en een compromis te sluiten waar jullie beiden mee in kunnen stemmen. Je man heeft meer de houding van: ‘Als jij niet wilt wat we je aanbieden, dan moet je de gevolgen van je gedrag maar dragen’. In beide oplossingen zit wel iets, maar beide oplossingen hebben ook hun tekortkomingen. Wat jouw compromis betreft: kinderen hebben heel snel in de gaten hoe ze hun ouder moeten bewerken om hun eigen zin door te zetten. Wanneer je zoon eenmaal door heeft dat jij de weg van het compromis altijd bewandelt, dan kan hij voortaan extra hoog gaan inzetten, om er precies uit te slepen wat hij wou hebben. Jij hebt dan misschien het idee dat je het goed hebt aangepakt door in het midden te gaan zitten, maar… was dat het midden wel? Wat dat betreft is het heel belangrijk dat je grenzen die belangrijk voor je zijn wel handhaaft. Natuurlijk heeft een opgroeiend kind er recht op dat de grenzen steeds wat ruimer worden. Maar iemand die met een grote mond véél ruimte opeist, heeft daarmee niet recht op veel extra, alleen omdat het compromis daarmee ook opschuift. Probeer dus in de gaten te houden dat een compromis soms inderdaad een prima oplossing kan zijn, maar dat het wel binnen de grenzen van de redelijkheid moet blijven.


Wat de aanpak van je man betreft: ook daar zitten nadelen aan. Dat je partner zegt dat een kind dat niet lust wat er op tafel staat maar niet moet eten, is een logische uitspraak. Hij bedoelt daar in feite mee: ‘Iemand heeft zijn best gedaan om te koken, jij mag dit opeten, en als je zo onbeleefd bent om het te weigeren, dan eet je maar niet’. Met andere woorden: je draagt de gevolgen van je gedrag. Maar een kind kan ook horen: ‘Ik mag mijn mening niet laten horen in dit gezin’. En dat maakt een aanstaande puber vaak alleen maar bozer. Hij wil juist duidelijk maken dát hij een eigen mening heeft. Los daarvan kan bij zo’n standpunt soms ook boosheid een rol gaan spelen. De ene verheft zijn stem, de ander ook etc. Wat dat betreft zouden jullie methoden samen een heel goede aanpak kunnen vormen. Enerzijds is het belangrijk dat een kind beseft dat er regels in huis zijn en dat iedereen, dus hij ook, zich daaraan moet houden. Anderzijds is het goed om hem te leren dat er over regels gepraat kan worden en dat er ook over onderhandeld kan worden, mits het kind goede argumenten heeft voor zijn wensen. Daarbij is het belangrijk dat je de gevoelens van beide partijen goed onder woorden brengt. Een uitspraak als: ‘Je komt meteen thuis omdat ik dat zeg’ vraagt om problemen. Maar als je zegt: ‘Ik heb er moeite mee als je laat thuiskomt, omdat ik heel ongerust ben als je zonder op te bellen wegblijft’, wordt veel beter geaccepteerd. Dan kun je gaan praten over wat reëel gedrag is voor een tienjarige, en wat de mogelijkheden zijn. Kortom: neem de signalen van het gedrag van je zoon zeker serieus. Probeer wat hij vraagt niet de kop in te drukken, maar blijf wel heel rustig aangeven wat voor jou een belangrijke grens is. Als je kind enerzijds iets meer mag, zal hij anderzijds grenzen ook beter accepteren.