Opvoedingsvragen

Hij is constant agressief

Mijn zoontje (1,5 jaar) toont vaak agressief gedrag. Hij wordt bijna dol als hij kwaad wordt en ramt met zijn hoofdje tegen de vloer of box. Als ik mijn zoontje wil knuffelen, geeft geeft hij me vaak een kopstoot, of knijpt hij me gemeen. Ik vind gedrag heel moeilijk, omdat het lijkt alsof hij niet van mij houdt. In augustus moest hij even zes weekjes zonder mij leven, komt het daardoor? Of komt het door de stress tijdens mijn zwangerschap? Of heeft hij een allergische reactie? (Zijn bloed wordt nu door de dokter onderzocht). Zijn vader is niet bij de opvoeding betrokken, maar hij kan dit gedrag ook vertonen als hij woedend of radeloos is. Ik merk dat ik erg moe en prikkelbaar word van deze constante agressiviteit, en ik ben bang dat de relatie met mijn zoon verslechtert. Ik heb soms de neiging om hem een klap te verkopen en dat beangstigt mij enorm. 

Het is niet mis wat je allemaal beschrijft

Ik kan het me voorstellen dat het je soms allemaal wat teveel wordt. En het is goed dat je aan de bel trekt voor je je kind inderdaad gaat slaan. Want dat is voor jullie beiden niet goed.

Er zijn veel factoren in je situatie die het gedrag van je zoontje kunnen beïnvloeden

Bovendien is de kans groot dat ze elkaar gaan versterken. Ten eerste is het voor een kind van de leeftijd van je zoontje niet abnormaal om te veranderen van een lieve baby in een boze krijsende dreumes. Sommige kinderen vallen van het ene op het andere moment in de peutertijd. En er zijn zelfs kinderen van krap een jaar die geregeld krijsend en trappelend van drift op de grond liggen. De boosheid is een emotie waar ze zelf nauwelijks iets van begrijpen en waar ze ook helemaal niets mee kunnen. Het is gewoon een soort ontploffing die ze overkomt en de woede moet er uit.

Jouw zoontje heeft voor het uiten van die woede een manier gekozen waar jij erg gevoelig voor bent. Dat doen kleine kinderen overigens meestal. Als hij een methode zou kiezen die je niet zo erg vond, zou je er vast nauwelijks op reageren. En juist jouw reactie is voor hem erg belangrijk. Hij wíl per se je aandacht hebben, dus gaat hij door met keihard bonken met zijn hoofd.

Je schrijft dat het bij jou de associatie met je ex-partner boven brengt

Dat kan betekenen dat je reactie emotievol is als je kind bonkt. Je kind merkt dit ongetwijfeld. En voor je het weet zit je dan in een vicieuze cirkel waarbij je kind steeds meer bonkt en jij steeds bozer en verdrietiger wordt. Daarom is het belangrijk om één aanpak door te voeren die je altijd gebruikt als hij kwaad wordt.

Kijk of hij op een veilige plek zit en loop dan weg bijvoorbeeld. Daarmee maak je duidelijk: bonken kan ik niet voorkomen, maar ik ga er niet naar kijken. Je leert dan gaandeweg dat hij geen extra aandacht meer van je krijgt. En dat doet het bonken verminderen.

Overigens neemt zo’n proces wel drie weken in beslag

Want zo lang duurt het leerproces van een peuter jammer genoeg wel. De kans is groot dat hij eerst ook nog bozer wordt, puur uit nijd omdat je niet meer reageert op zijn bonken. Is je kind klaar met bonken, en rustiger, ga dan naar hem toe en knuffel hem of aai over zijn hoofdje, of zeg iets liefs tegen hem. Heb het er daarna niet meer over maar ga gewoon over op de orde van de dag. Tot hij weer gaat bonken. Dan herhaal je je aanpak. Hoe meer je het herhaalt, hoe sneller je kind leert.

Je schrijft dat je het gedrag van je zoontje ook moeilijk vindt omdat je het gevoel hebt dat hij niet meer van je houdt. Je denkt daarbij ook aan je stressvolle zwangerschap. En ik kan me voorstellen dat ook de problemen die je met je ex-partner gehad kunt hebben daarbij een rol spelen.

Ik wil daar graag twee dingen over zeggen. Ten eerste: een kind houdt onvoorwaardelijk van zijn ouder. Je hebt hem negen maanden meegedragen. Het houden van is daarbij ontstaan. Ook hechting na de geboorte speelt daarbij een rol. Kinderen gedragen zich meestal juist enorm vervelend tegenover ouders omdat ze ervan uitgaan dat het met ‘houden van’ wel goed zit. Een klein kind vraagt zich niet af of zijn ouders van hem houden en of hij van iemand houdt. Hij voelt het gewoon diep van binnen. Hij voelt zich veilig en prettig bij je. Maar…. Hij zet zich ook tegen je af. En sommige kinderen doen dat op een extreme manier.

Probeer dus door het gedrag van je kind heen te kijken

Zie het niet als een afwijzing. Hij wijst jouw echt niet af. Maar.. en dat is het tweede punt wat ik er over wil zeggen. Hij probeert je misschien wél iets te vertellen. De extreme boosheid kan een uiting zijn van een onderliggend probleem waar hij mee worstelt.

Optie 1: Zijn ontwikkelingsfase kan een rol spelen

Zoals ik hierboven heb verteld. Een kind dat zich ontwikkelt krijgt ook te maken met gevoelens van frustratie, bijvoorbeeld omdat hij iets nog niet kan maar wel graag wil. Dat maakt een kind vaak boos. Hij knokt dan eigenlijk tegen zichzelf en dus níet tegen jou. Ook al valt hij tegen jou uit. Wat hij dan nodig heeft is steun en begrip. Zeg: ‘Zo jij bent kwaad dat zie ik. Nou ga maar lekker boos zijn’. En laat hem dan zijn gang gaan zoals ik hierboven beschreef. Besteed er verder niet te veel aandacht aan.

Optie 2: Hij kan erg veel last hebben van zijn allergie

Een kind dat een aandoening heeft kan daardoor bijzonder humeurig en lastig worden. En ondraagbare jeuk zou heel goed de reden kunnen zijn van het bonken. Een klein kind weet ook niet hoe hij zijn frustratie op een andere manier kwijt zou kunnen. Het is heel goed dat grondig wordt onderzocht wat er gedaan kan worden. Ik weet niet of je al contact hebt met een kinderarts of allergoloog. Als dat niet zo is, dan is het misschien de moeite waard dit eens met de huisarts te bespreken.

Optie 3: Je kind uit zijn boosheid over iets wat hem dwars zit of angstig maakt

Daar kunnen verschillende redenen voor zijn. Als ik je brief zo lees denk ik dat bijvoorbeeld de zes weken scheiding tussen jou en hem best mee zouden kunnen spelen. Misschien is hij daar nog steeds boos of angstig om. Hij wil zijn kwaadheid uiten daarover. En eigenlijk mag dat ook. Zie ook dat niet als een afwijzing. Maar geef hem de kans zijn boosheid op een veilige manier te uiten.

Optie 4: Je zoon voelt beetje onzekerheid over het contact met jou.

Dit zou ook kunnen meespelen. Als ik je brief zo lees denk ik dat je zelf ook erg onzeker bent over je band met hem. Door stress in je zwangerschap, zijn extreme gedrag, je zorg over of hij wel van je houdt, de moeite die je soms hebt om je in te houden en hem geen klap te geven… al die factoren kunnen er natuurlijk toe bijdragen dat het opvoeden lastiger wordt.

Als je namelijk als ouder ziek bent, geïrriteerd bent, onzeker bent, verdrietig bent of van alles aan je hoofd hebt, dan sluit je je vaak wat af voor anderen. Je hebt dan even genoeg aan jezelf. Kinderen merken dat, want die hebben zeer gevoelige antennes. Het gevolg is dat kinderen dan soms extra boos of lastig worden, omdat ze door jouw barrière heen willen breken om gehoord te worden. Op dat lastige gedrag gaan ouders dan vaak weer reageren met boosheid, of juist een je nog meer afsluiten. En dat zorgt weer voor extra probleemgedrag bij het kind. Zo kom je in een vicieuze cirkel terecht.

Heb je het gevoel dat dit bij jou ook een beetje speelt?

Dan raad ik je aan om even pas op de plaats te maken en tijd te nemen om op een rijtje te zetten waar je allemaal mee te kampen hebt. Maak maar een lijstje van alles wat in je hoofd rondtolt. Misschien moet je belangrijke besluiten nemen, of iemand zoeken waarmee je je problemen kunt bespreken. Maak ook tijd echt voor jezelf vrij, en vraag dan iemand om op je zoon te passen, zodat je tot rust kunt komen. Vaak geeft dat weer zoveel ‘lucht’ dat het daarna weer iets gemakkelijker is om je aan de opvoeding te wijden.

Overigens kan het soms heel prettig zijn om je persoonlijke situatie met je huisarts of een maatschappelijk werker te bespreken. Zo’n gesprek kan je soms helpen bepaalde stappen te zetten of situaties in een ander licht te zien.