Opvoedingsvragen

Het gedrag van mijn zoontje is heel extreem

Hallo, mijn zoontje zijn gedrag is heel extreem. Hij heeft mij al 2x geprobeerd van de trap te duwen, expres. Hij heeft al geprobeerd me voor een vrachtauto te drukken. Hij benoemt dat ook: ik wil jou voor de auto duwen. En hij wil me vaak in brand steken. Ik zit met mijn handen in het haar. We wonen in Duitsland en zitten al met onze zoon in trajecten. Hij gaat al naar een speciale klas. Straffen of een time out, niets werkt. Hij lacht ons gewoon uit. Hij is vier jaar.

Wat je vertelt klinkt inderdaad extreem. Je schrijft niet of je zoon zich altijd al zo heeft gedragen, of dat het iets is van de laatste tijd. Ik kan op afstand niet vaststellen wat er precies aan de hand is. Wat ik wel kan doen is aangeven wat eventueel mee kan spelen bij kinderen die extreem gedrag vertonen. Misschien helpt het jullie.

Boosheid is vaak angst

Soms is het gedrag een uiting van boze of agressieve gevoelens van een kleuter. Misschien heeft het kind iets meegemaakt dat hem veel energie heeft gekost. Het komt vaak voor dat een kind dat eigenlijk heel angstig is dat als boosheid afreageert op diegene die hem het meest dichtbij is. En dat is heel vaak zijn moeder of vader. Een kind van vier weet ook vaak niet echt goed wat hij doet als hij zulke nare dingen roept of probeert je te duwen. Hij moet zijn angst en boosheid kwijt en doet dat zo direct mogelijk. Een voorbeeld: als een kind naar het ziekenhuis moet en bijvoorbeeld nare prikken krijgt en pijn heeft, dan kan hij jou als ouder de schuld geven van alles wat hem overkwam. Jij kunt daar niets aan doen, maar je kind reageert zich gewoon op je af omdat jij de veilige haven bent.

Ga na wat je kind heeft meegemaakt

Mocht je dit herkennen, ga dan na of er in het leven van je kind iets naars of spannends is gebeurd, waardoor hij zo van slag zou kunnen zijn. Kijk daarbij ook naar je eigen gedrag of dat van andere huisgenoten. Als het niet goed gaat tussen jou en je kind, of als je partner zich weleens afreageert op je kind, dan heeft dat zijn weerslag op zijn gedrag. In dat geval is het goed om niet alleen hulp te zoeken voor je kind, maar ook voor jezelf of andere huisgenoten. Want een kind heeft er recht op om thuis in een veilige omgeving te leven. Is er thuis niet echt iets gebeurd, dan is het goed om na te gaan of er op school misschien iets speelt of met de kinderen in de buurt. Als een kleuter geplaagd wordt of het op school zwaar heeft, dan kan hij zich thuis ook gaan afreageren.

Kleuters voelen spanningen aan

Wat ook voorkomt is dat een kind niet reageert op eigen ervaringen, maar dat hij aanvoelt dat er spanningen om hem heen heersen. Veel kleuters zijn gevoelig voor de uitstraling van de mensen om hen heen. Ook al vertel je een kind niets, hij voelt bijvoorbeeld aan wanneer er een echtscheiding dreigt, of wanneer er verdriet in de familie heerst, of een ziekte. Ook als er een nieuwe baby op komst is of er binnenkort verhuisd gaat worden voelt een kleuter dat aan. En omdat een kind daar geen verklaring voor heeft kan hij zich op anderen gaan afreageren.

Speltherapie kan helpen

Kinderen die in de knel zitten hebben hulp nodig bij het verwerken van hun emoties. Dat kan bijvoorbeeld met speltherapie. Een kind kan dan onder leiding van een therapeut via spelen en speelgoed zijn gevoelens verwerken. Spel is de taal van een kind. Via zijn spel kan hij beter laten zien hoe het met hem gaat, dan door te praten. De woorden voor zijn gevoelens heeft hij meestal nog niet. Wat overigens ook meespeelt is dat een kind soms ontdekt dat zijn agressie een heftige reactie uitlokt. Als jij erg schrikt, roept of boos wordt, dan geef je aandacht. En voor aandacht doen kinderen veel, ook al is het negatieve aandacht. Het negatieve gedrag kan daardoor versterken.

Stop alle aandacht voor negatief gedrag

Is dat bij jouw zoontje het geval, dan is het belangrijk je aandacht aan ander gedrag te geven. Reageer niet meer op hem als hij zo agressief doet, maar geef hem juist veel aandacht als hij lief is, of rustig zijn jas aantrekt of een beker melk leegdrinkt. Het neemt veel tijd en een consequente aanpak, maar uiteindelijk kun je de balans laten doorslaan naar het positieve gedrag. Want al doende ontdekt een kind dat hij met dat gedrag meer aandacht krijgt. Zorg vooral voor positieve aandacht in tijd, dus niet een aai over de bol, maar een verhaaltje voorlezen, of een spelletje doen. Zeg ook dat je dit doet omdat je zoon iets goed deed, zodat hij weet wat hij goed deed.

Sommige kinderen hebben een stevig temperament

Agressief gedrag kan zoals hierboven staat het gevolg zijn van spanningen of ervaringen, maar het is ook mogelijk dat het om aangeboren eigenschappen gaat. Sommige kinderen hebben een stevig temperament, zijn erg druk of reageren sterk op prikkels. In zo’n geval kan een kind baat hebben bij een heldere structuur met duidelijke regels. Maar het kan ook zijn dat een kind intellectueel zeer begaafd is en zich daardoor zo heftig gedraagt. In zo’n geval voelt een kind zich misschien niet begrepen en heeft soms meer intellectuele uitdaging nodig.

Waar de schoen precies wringt is belangrijk om te weten

Er kan dus van alles meespelen in jullie geval. Je schrijft dat je al in trajecten zit met je zoon. Ik ga ervan uit dat je dus al hulp hebt gezocht. Is dat inderdaad zo, vraag dan aan de begeleiders een gesprek aan. Het is belangrijk dat je helder advies krijgt over hoe je thuis het beste met je zoon om kunt gaan en dat je daarbij ook wordt begeleid.
Wat je ook kunt doen is contact opnemen met een huisarts of kinderarts, waarmee je de situatie tussen jou en je zoon kunt bespreken. Een arts kan je misschien helpen te onderzoeken waar de schoen precies wringt en hoe jij en je kind het beste geholpen kunnen worden.