Opvoedingsvragen

Mijn zoon is gemeen tegen zijn zusje.

Mijn Zoon is 7 jaar, en hij kan soms heel gemeen zijn tegen zijn zusje die is 5 jaar. Hij zegt dan bijvoorbeeld jij kan dit niet en ik ben beter dan jou etc. Hij scheldt haar ook uit met ezel, stom kind etc. Wat kan ik doen zodat dit stopt?

Er kunnen allerlei redenen zijn voor het gedrag van je zoontje. Het is niet ongewoon dat broertjes en zusjes elkaar uitschelden en ruzie hebben. Maar als je het gevoel hebt dat het te veel wordt, dan is het goed om te achterhalen wat er precies aan de hand is. Ik zal een aantal oorzaken noemen die mee kunnen spelen. Misschien herken je daar een van?

Hij kan jaloers zijn op zijn zusje

Soms is een oudste kind jaloers op de aandacht die een jonger kind krijgt. En daarbij kan een rol spelen dat je oudste een jongen is en de jongste een meisje. Soms zijn mensen in zijn omgeving heel lief tegen de jongste en verwachten ze iets meer zelfstandigheid van een ouder kind. Het kan ook zijn dat ze het gedrag van je jongste leuker vinden en er daardoor meer aandacht aan schenken. Zeker als je oudste al wat jaloers naar de jongste reageert kunnen omstanders het juist voor de jongste gaan opnemen. Dat is heel jammer, want een jongen van 7 heeft net zoveel aandacht nodig als zijn zusje van 5 jaar. Het kan goed zijn om een week bij te houden hoe het verdeeld is met de aandacht die hij en zij krijgen. Zie je daar inderdaad wat verschil in, dan kun je een gesprek aangaan met buren en kennissen die een duidelijk onderscheid maken. Geef aan dat beide kinderen het fijn vinden om aandacht te krijgen, niet alleen de jongste. Soms hebben mensen van zichzelf helemaal niet in de gaten dat ze dit doen.

Je komt gemakkelijk in een vicieuze cirkel terecht

Het kan ook zijn dat er in jullie gezin een paar routines zijn ingeslopen die meer leuke aandacht aan de jongste geven. Ook daar kun je een week eens goed op letten. Kijk daarbij vooral naar momenten waarop het hele gezin bij elkaar is. Is het gemakkelijk om gezellige aandacht aan je jongste te geven? Reageert je oudste juist met lastig of vervelend gedrag? Dan kan dit ertoe leiden dat je hem juist steeds gaat aanpakken of verbeteren, terwijl je dat niet of minder doet bij je dochter. De oudste voelt dat verschil natuurlijk zeker en het risico is dat je samen in een vicieuze cirkel terecht komt. Hoe meer je hem probeert te corrigeren, hoe lastiger hij wordt. En dat is juist niet de bedoeling. Schrijf daarom op wanneer je zoon naar gedrag vertoont, en welke situatie dat veroorzaakt. Schrijf ook op wat je deed nadat je zoon zich zo gedroeg. Je kunt het gedrag verhelpen door enerzijds de oorzaak aan te pakken, zodat je zoon niet in de situatie komt die voor hem moeilijk is. En anderzijds het gevolg aan te pakken. Dus niet zo te reageren als je steeds doet, want dat geeft hem aandacht. En hoewel het negatieve aandacht is, zal je zoon die aandacht toch opzoeken. Hij kan zichzelf daarvoor nog moeilijk corrigeren. Dus ga niet mopperen maar stuur hem even naar zijn kamer, zodat hij kan afkoelen. Zeg maar dat hij terug mag komen als hij niet meer boos is. Of neem hem even mee naar buiten om een rondje te rennen, of even tegen een bal te trappen.
Ga op een later moment, wanneer hij rustig is en je dochter niet in de buurt is, met hem praten over wat er speelt. Zeg dat je ziet dat hij zich niet fijn voelt. En dat je hem wilt helpen. Misschien kan hij dan aangeven wat er aan de hand is. Voer ook gericht positieve aandacht voor alleen je oudste in. Dus neem hem gezellig ergens mee naar toe, zonder zijn zusje. Of ga met hem apart een spelletje doen. Zeg hem ook dat je het fijn vindt om helemaal met hem alleen dit te doen. Hij voelt zich dan gezien.

De oudste wil soms gewoon meer mogen

Soms speelt mee dat een oudste kind vindt dat hij te veel op dezelfde manier behandeld wordt als de jongste, terwijl hij zich groter voelt en meer vrijheden wil hebben. Dan is het goed om de regels in huis met hem door te nemen. Soms wil een oudste wat later naar bed mogen. Het kan zijn dat klasgenoten die vrijheid al wel hebben en hij zich gekleineerd voelt. Soms wil een kind meer privacy of meer zakgeld. Of misschien vindt hij het vervelend dat je jongste met zijn speelgoed speelt. In het laatste geval kan een eigen kast helpen, met een slot erop waarvan hij de sleutel heeft. Geef ook aan dat hij ouder is en meer mag dan de jongste. Dan voelt hij zich gezien en gerespecteerd. En wijs de jongste erop als zij automatisch aan zijn speelgoed of boeken komt. Nee dat is niet van jou. Neem het weg en geef het aan de oudste of leg het uit de buurt. Dan merkt je oudste dat jij rekening houdt met zijn behoeften.

Een basisschoolkind reageert soms thuis spanningen af

Soms heeft een oudste kind veel spanningen in zijn leven die ervoor zorgen dat hij zich tegen een kleiner kind afreageert. Is er misschien iets op school of in de buurt aan de hand, dan ‘stort een kind in’ zodra hij thuis in zijn veilige omgeving is. Misschien zoekt hij aansluiting bij leeftijdgenootjes terwijl dat nog niet goed lukt, of wordt hij wat geplaagd in de klas? Dan kan hij hetzelfde gedrag tegenover zijn zusje gaan vertonen. Het is dan goed om contact op te nemen met de leerkracht of met ouders van buurkinderen om na te gaan of zij iets ongewoons merken. Of help je kind bij het maken van een speelafspraak, door zelf al contact met de andere ouders te leggen. Dat kan je kind over een drempel heen helpen.
Als een kind erg lijdt onder plaaggedrag, dan geeft hij meestal ook andere signalen. Dan is er misschien een terugval in de ontwikkeling. Sommige kinderen gaan slechter praten, of plassen ineens in hun bed, of krijgen nachtmerries. Of ze willen niet meer buiten spelen en trekken zich terug. In dat geval kan het goed zijn om na te gaan wat er precies aan de hand is en contact op te nemen met de school. Er kan dan een bredere aanpak worden ingevoerd, want bij zo’n situatie zijn meer kinderen betrokken dan alleen jouw kind.

Kinderen krijgen met hun ruzie ook veel aandacht

Wat ook een rol kan spelen is dat de oudste en de jongste een soort onzichtbaar verbond hebben gesloten. Dit gebeurt soms als beide kinderen iets meer aandacht willen hebben. Het kan soms te maken hebben met wat spanningen in het gezin. Kinderen voelen dan dat er iets aan de hand is, ook al zeg je dat niet. Bijvoorbeeld als een gezinslid ziek is, of als je zwanger bent en het nog niet wil vertellen. Kinderen voelen de onzichtbare signalen maar weten niet wat ze ermee moeten. Ze merken dat er minder aandacht voor ze is. En dan gaan kinderen soms ruziën. Soms is het zelfs de jongste die de ruzie uitlokt, terwijl zij slachtoffer lijkt te zijn. Als je dan gaat uitzoeken wie de schuld heeft of als je boos wordt of moppert, dan krijgen beide kinderen aandacht. En dat is wat ze nodig hebben, maar niet op die manier natuurlijk. Ga in zo’n geval na hoe het met de aandacht in jullie gezin zit. Hebben jullie inderdaad minder tijd voor de kinderen dan voorheen? Speelt er iets dat veel energie kost? Probeer de aandacht dan anders te verdelen. Het kan helpen om te vertellen wat er aan de hand is, zodat kinderen weten wat er speelt. Schakel zo mogelijk hulp van anderen in, die wat taken kunnen overnemen zodat jij meer tijd voor de kinderen hebt.

Heb je het gevoel dat bovenstaande punten in je gezin niet helpen en er iets anders met je zoon aan de hand is, dan kan het goed zijn de situatie met je huisarts te bespreken. Deze kan met jou bepalen wat er aan de hand is, of er misschien medisch iets speelt of dat het goed is de hulp van een pedagoog in te schakelen.