Opvoedingsvragen

Hoe kalmeer ik mijn driftkikkertje?

Ons zoontje (1,5) laat zich dikwijls krijsend op de grond vallen, of hij gooit met speelgoed alsof hij z’n agressie kwijt moet. Hij luistert niet als ik zeg dat hij niet aan de audioapparatuur mag zitten, en ik word er zo moe van dat hij constant uitdaagt. Soms slaat hij zelfs mij of mijn vriend in ons gezicht. Dan pakken we z’n handje vast en zeggen streng ‘jij mag niet papa of mama slaan’, maar hij blijft het doen. Het negeren heeft ook geen zin omdat hij een driftbui soms wel een uur kan volhouden. Wij weten gewoon niet meer hoe we hem rustig kunnen houden. Niets is meer gezellig: een uitje, winkelen, speeltuin.. overal begint hij te krijsen want alles moet zoals hij het wilt. Hoe kan ik hem dan ‘straffen’ (box of gang..)? Hoe kan ik hem mijn grenzen aangeven?

Wat je doet om je zoontje aan te pakken is prima! Dat klinkt misschien raar omdat je zelf heel wanhopig bent door het gedrag van je zoontje. Maar wat je kind doet is normaal reageren voor zijn leeftijd. Rond zijn leeftijd begint de peuterpuberteit en dat is naar mijn idee de moeilijkste periode van het opvoeden.

De reden waarom dit zo zwaar is: je kind waant zich de koning van de wereld, het centrum van het heelal. En rondom hem moet alles lopen zoals hij dat wil. Je peuter wil jouw volle aandacht en de aandacht van je vriend als hem dat uitkomt.

Hij wil kunnen doen wat hij wil, én hij wil ook bepalen wat er allemaal gebeurt. Natuurlijk moet dit regelmatig spaak lopen. Want je peuter is nog veel te klein om te kunnen bepalen wat hij doet en niet doet. En hij is zéker nog te klein om te begrijpen hoe de wereld in elkaar steekt. Hij snapt niet wat de gevolgen van zijn gedrag zijn. Hij is nog niet goed in staat oorzaak en gevolg aan elkaar te koppelen.

Je peuter leeft in het hier en nu. En dat maakt de opvoeding zo moeilijk. Je kunt namelijk wel uitleggen dat hij niet aan de audio-installatie mag komen. Maar dat is hij drie minuten later alweer vergeten, wanneer hij weer langs de audio-installatie komt. En dat apparaat staat maar te lonken met zijn mooie knopjes. Je peuter wordt daar als het ware naar toe getrokken. En kom jij dan weer aan met je verbod, dan voelt de kleine koning zich ernstig belemmerd en gefrustreerd. En dat veroorzaakt zijn agressieve gedrag. Sommige peuters gaan dan bijten, anderen schreeuwen, schoppen, gooien met dingen…

Jouw zoontje reageerde bijvoorbeeld ook zo toen je vriend hem aan het negeren was. En ook in de winkel vertoont jouw peuter heel logisch gedrag. Al die mooie pakken en blikken lonken net zo hard naar hem als thuis de audio. En als je daar dan niet aan mag komen, dan wordt het krijsen en boos doen. Kijk maar eens om je heen in de winkel als je je zoontje niet bij je hebt, en er zijn heel kleine kinderen. Ook die kunnen er soms wat van. Het komt regelmatig voor dat kleine ukken krijsend in de winkel op de grond liggen. Met wanhopige ouders ernaast.

Probeer daarom niet te voorkomen dat je zoontje zich zo gaat gedragen, maar ga ervan uit dat het normaal gedrag is voor zo’n klein kind dat al zo veel wil. Stel je aanpak in op het feit dat dit gedrag bij hem hoort op dit moment. Ik zeg expres ‘op dit moment’, want het is natuurlijk wel de bedoeling dat hij dit gedrag langzaam af gaat leren. Hij heeft daar de tijd voor nodig. Want doordat je kleintje nog in het hier en nu leeft, kunt je hem niet snel iets afleren of vertellen dat iets niet mag. Hij hoort je wel… maar even later doet hij het toch meteen weer omdat de situatie te spannend is. Hou daarom rekening met het volgende:

Je zoon is te klein om uitleg aan te horen. Zeg liever kort ‘dat mag niet’ en pas je non-verbale lichaamstaal daarbij aan. Dus eventjes boze ogen, je vinger opsteken, een kordate uitstraling. Daarna pak je je kind op en haal je hem uit de situatie waarin hij zich bevindt en die te spannend voor hem is. Dus zeg niet alleen dat hij niet aan de audio mag komen, maar til hem op en zet hem helemaal weg. Rent hij meteen weer naar de audio toe, dan moet je nog gedecideerder zijn. Of je bent nog te dicht in de buurt, waardoor de audio nog trekt.

Dus zet je hem helemaal weg, bijvoorbeeld in een andere kamer, of je herhaalt je actie steeds weer. Dat lijkt verschrikkelijk moeilijk, maar realiseer je dat je kind leert door herhaling. Hij moet telkens weer ervaren dat hij een eind verderop gezet wordt wanneer hij aan de audio komt. Uiteindelijk leert hij dan dat hij er beter van af kan blijven. Je kunt hem ook oppakken en helemaal ergens anders mee naar toe nemen. Vaak is een peuter dan eventjes heel kwaad, maar hij is ook weer snel afgeleid door andere dingen om hem heen.

Herhalen, herhalen, herhalen… dat is waar het om gaat. Zeker drie weken heeft een kind deze herhaling nodig wil hij snappen dat dit voortaan de regel is. Wees dus gedecideerd en consequent, drie weken lang.

Je zoontje uit zijn agressie ook door jullie te slaan en iets naar jullie te gooien. Dit is een situatie die je meteen moet afkappen. Hij weet nog niet wat hij doet, en zeker is het niet zijn bedoeling om jullie pijn te doen. Hij kan zich nog helemaal niet in jullie gevoelens inleven, dus expres is het zeker niet. Maar hij moet niet in de situatie blijven waarin hij jullie agressief benadert. Dat is voor jullie niet goed, maar wordt voor hemzelf ook te onveilig.

Richt daarom zijn agressie meteen van jou af naar iets anders waar hij zijn agressie wel op mag uiten. Zeg heel kort: mag niet, en pak hem op en neem hem mee naar een kussen waar hij op mag slaan, of een bal waar tegen hij mag schoppen en moedig hem aan daar zijn agressie tegen te uiten. Zeg maar: toe maar, kun je nog harder, nog harder… op die manier komt de boze bui eruit die er toch in zit.

Het gaat erom dat je kind leert dat boze gevoelens erbij horen, en dat je die best mag uiten. Dat het goed is ze kwijt te raken. Maar wél op een veilige manier en niet gericht tegen mensen. Als je kind zich op jou blijft richten ontstaat er een strijd tussen jullie en dat is voor beiden niet goed. Als je je samen met je kind op een kussen richt dan steun je hem in zijn emoties en ben je samen sterk en voelt hij zich veiliger.

Je vraagt naar een goede straf voor je peuter en oppert de box of de gang. Je schrijft: ik heb namelijk het idee dat hij dit nog niet zal snappen maar wil wel graag mijn grenzen aangeven door mijn dreigementen waar te maken..zoals: “Als je nu nog een keer aan de dvd speler zit zet mama je in de box”.

Zoals ik hierboven al schreef zal je kind je straf niet meteen snappen, maar gaat het om het inslijpen van een gewoonte, een aanpak die steeds hetzelfde is. Dat kun je je kind heel goed leren. Over het algemeen adviseer ik de box niet als strafplek omdat je de box juist als een fijne speelplaats moet kunnen gebruiken.

Een neutrale plek is beter geschikt om een peuter neer te zetten. De gang is daarvoor vaak beter. Maar je kunt daarbij niet over straf praten. Want een straf vereist dat een kind weet wat hij misdaan heeft en ervan leert. En daartoe is een peuter nog niet in staat. Je kunt een peuter dus niet straffen. Je kunt hem wel een time-out geven, en dat kan bijvoorbeeld op de gang.

Zorg echter dat deze niet langer duurt dan een half minuutje of minuutje. Dan ga je kijken of je kind tot rust is gekomen en neem je hem weer mee naar binnen. Is hij nog erg boos, dan zeg je: Jij bent nog boos, toe maar, je mag boos zijn, ik kom zo weer kijken. Daarmee leer je hem dat boos zijn prima is, en dat de gang daarvoor een goede plaats is.

Het is dus een plek waar je boos mag zijn. Het is geen strafplek. Ook dit moet je echter heel consequent doen wil een kind daar echt van kunnen leren.