Opvoedingsvragen

Is het niet eens tijd?

Mijn dochtertje van 4 jaar is nog steeds niet zindelijk. Is dat laat?

Dat is een interessante vraag

Want de meningen daarover zijn nogal verdeeld.De laatste tijd beginnen steeds meer basisscholen aan te geven dat ze het lastig vinden als kinderen niet zindelijk zijn wanneer ze naar school komen. Echter, dat is alleen een probleem juist omdát er altijd kinderen van vier, of vijf jaar zijn die nog niet zindelijk zijn. Als pedagoog kijk ik daar dan ook anders tegenaan.

Er zijn allerlei stadia in het zindelijk worden

Je moet als eerste lichamelijk in staat zijn; de spieren moeten goed werken. Over het algemeen kunnen kinderen dat rond twee, tweeënhalf jaar wel beheersen. Maar een kind moet ook emotioneel toe zijn aan zindelijk worden. En dat kan veel later plaatsvinden. Sommige kinderen worden dat rond tweeënhalf jaar. Anderen kinderen starten veel later, rond hun derde of vierde jaar. Er zijn ook kinderen die al jong zindelijk zijn geworden, maar ineens een terugval krijgen. Die kinderen kunnen zelfs een soort weerstand tegen zindelijk worden krijgen.

Er zijn allerlei oorzaken die bij zo’n situatie meespelen

Als een kind bijvoorbeeld een moeilijke situatie meemaakt kan hij grote behoefte hebben om weer ‘klein’ te mogen zijn. Je ziet dat bij kinderen die een babybroertje of –zusje krijgen vaak gebeuren. Die beginnen weer in hun broek te plassen. Soms vragen ze letterlijk om een luier, net als de baby. Het komt ook bij andere gebeurtenissen voor, zoals een ziekenhuisopname, een verhuizing, de gang naar de peuterspeelzaal. En ook spanningen in het gezin hebben hun invloed op kinderen. Als kinderen zich gespannen voelen kost het hun ook moeite om gedrag dat ze net geleerd hebben vol te houden, waardoor ze terugvallen in hun ontwikkeling.

Bij kinderen van vier speelt de basisschool daarbij ook een rol

Die overgang is spannend en dat kost energie. Ik raad ouders dan ook altijd aan om voor het kind naar school gaat alvast met de basisschool te gaan praten. Het heeft geen zin om te proberen je kind nog even snel ‘zindelijk te krijgen’ voor hij naar school gaat. Hoe meer druk je daarop zet hoe minder het gaat werken. Het belangrijkste punt bij zindelijk worden is namelijk: jij hebt er als ouder totaal geen invloed op. Hoewel het woord ‘zindelijkheidstraining’ suggereert dat je als ouder een kind alleen maar hoeft te trainen, is het alleen het kind zelf dat dit kan doen. Een kind dat voelt dat ouders iets van hem willen gaat in het verweer. Je kunt bidden en smeken, je kunt je kind geregeld op de po of de wc zetten, maar als een kind niet wil, dan werkt hij gewoon niet mee. Er zijn kinderen die een half uur op de po zitten, dan opstaan en in hun broek plassen. Die kinderen zijn heel zindelijk, want ze timen het moment van plassen prima. Ze zijn alleen zindelijk op het moment of op de plaats die ouders niet willen.

Kortom: zindelijk worden komt echt wel

Maar alleen als een kind ontdekt dat hij geen er voordelen van heeft en geen aandacht meer krijgt met ‘niet zindelijk zijn’. Alleen als de balans zo doorslaat zal hij gaan besluiten om op de wc of de po te plassen. Overigens gebeurt het regelmatig dat kinderen op de basisschool ineens besluiten om zindelijk te worden. Bijvoorbeeld omdat ze het niet leuk vinden als een ander kind er iets over zegt dat ze nog een luier aanhebben. Of omdat ze vinden dat ze nu echt groot zijn. Maar ook dat moment bepaalt het kind zelf. Niet de school. En niet de ouders.