Opvoedingsvragen

Hij is niet blij met z’n nieuwe babyzusje

Sinds twee weken heeft mijn zoontje (19 maanden) er een zusje bij gekregen. Sindsdien is het met hem hopeloos. Hij wil niets meer en hij wil niets van zijn zusje weten. Hij krijgt om het minste of geringste een driftbui. Ik vind het moeilijk om hier mee om te gaan en zou graag een aantal handvatten krijgen om dit op te vangen.

De reactie van je zoontje is heel herkenbaar. Jonge peuters vinden het vaak moeilijk om te begrijpen wat hun precies overkomt als er een baby wordt geboren. Je kunt ze nog niet goed uitleggen wat er aan de hand is. Maar ze zijn tegelijkertijd wel erg gevoelig voor de verandering in de gewone dagelijkse gang van zaken, én in de sfeer van het gezin.

De komst van een baby is enerzijds vaak een groot feest en ieder kan het ervaren als een wonder. Maar anderzijds gaat het ook nogal eens samen met spanningen en vermoeidheid. En dat merkt je peuter allemaal heel goed op. Het maakt hem onzeker en ook boos.

Een peuter gaat er van uit dat híj het centrum van de wereld is. Dat alles om hem draait. En dat is niet meer het geval als er een baby is geboren. Misschien moet er nu gevoed worden op het moment dat je kind graag een verhaaltje wil horen, of samen wil spelen. Misschien begint de baby te huilen op onverwachte momenten.

Misschien slaapt de baby lekker bij papa en mama op de kamer. Er komen allerlei mensen op de baby af… Al die veranderingen zijn zo moeilijk voor een peutertje dat veel kinderen tijdelijk terugvallen in hun ontwikkeling. Waarschijnlijk doet je zoontje dat nu ook. Sommige peuters plassen weer in hun broek als ze zindelijk waren, anderen krijgen slaapproblemen.

Jouw kind laat eigenlijk op een heel mooie directe manier zien waar hij last van heeft: van zijn nieuwe zusje. Zij verstoort zijn dagelijkse leventje, en daarom wil hij niets van haar weten. En jullie zijn de schuld en daarom wordt hij zo regelmatig boos en wil hij niets meer. Wat hem overkomt snapt hij trouwens zelf helemaal niet. Hij ontploft gewoon regelmatig omdat het allemaal een beetje teveel wordt.

Ik raad jullie aan om in ieder geval zo snel mogelijk te zorgen voor een duidelijke structuur in het gezin. Voor zover dat gaat natuurlijk met een kleine baby. Maar voor je peuter is het prettig als zo snel mogelijk zijn gewone dagelijkse leventje weer plaats vindt. Gewoon weer wandelen zoals gebeurde, gewoon weer een boterham eten op de vaste tijd… al die dingen die soms niet zo heel belangrijk lijken maar het voor een peuter wel zijn. Ze geven hem houvast en veiligheid.

Los daarvan staat natuurlijk de rol van het nieuwe zusje. Je kind heeft nooit om haar gevraagd, maar moet er nu wel aan wennen. Boosheid is een signaal dat hij bezig is met wennen, maar het niet allemaal zo leuk vindt.

Dwing je peuter daarom nooit om contact met de baby te maken, als hij niet wil, dan hoeft het niet. Maar geef hem wel de gelegenheid naar de baby toe te gaan als hij uit zichzelf contact wil maken. Begeleid dat dan met woorden: ‘Kijk ze heeft zachte haartjes, voel ze maar’. Gaat het contact goed, dan beloon je dat ook met complimenten. ‘Wat kun jij je zusje goed aaien, knap hoor. Kijk dat vindt ze fijn’.

Geef je peuter daarnaast een plek in huis waar hij zijn boosheid dan lekker mag uiten. Geef hem ook toestemming om kwaad te zijn. Want zijn emoties zijn ook op zijn plaats. Maar maak tegelijkertijd wel duidelijk wat de regels nu zijn met de baby er bij. Bijvoorbeeld: je mag de baby geen pijn doen en niet hard gillen in haar oor.

Als je peuter dat doet, of wanneer hij een driftbui krijgt, zet je hem metéén op het plekje in huis waar hij boos mag zijn. Daar hoef je verder niet veel commentaar bij te geven. Bijvoorbeeld zeg je: ‘wil je boos zijn, dat mag hier’. Grijp zo snel mogelijk in als je ziet dat je peuter zich niet goed gedraagt. Je handelen en je uitstraling werken veel beter dan woorden.

Het leerproces van een peuter duurt ongeveer drie weken. Verwacht dan ook niet meteen resultaat. Maar wanneer je een kordate houding hebt en een duidelijke aanpak, zal je kind zo snel mogelijk gewend raken aan je reactie op driftbuien. De drift zal dan éérst erger worden, omdat je kind uittest of je het wel meent. Daarna nemen de driftbuien af en keert de rust weer terug bij je kind.

Waar je peuter nu heel onzeker over is, is zijn huidige positie in het gezin. Er is een prinsesje bijgekomen, terwijl hij dacht dat hij de enige echte prins was. Daarom is het belangrijk om je kind voortdurend te laten weten dat hij het liefste kind van de hele wijde wereld is. Heb je even geen tijd voor hem, zeg dan niet ‘nu niet’, maar draai het om en zeg: ‘als ik de baby gevoed heb gaan wij samen een spelletje doen’. Hij weet dan dat je straks wel tijd hebt, en voelt zich niet zo weggeschoven. Plan ook tijd voor hem in, tijd voor hém alleen.

Een valkuil bij de geboorte van een baby’tje is voor ouders maar ook voor de kraamvisite vaak dat tegen de oudste gezegd wordt dat hij ‘al zo groot is’ en ‘met de baby kan helpen’. Veel peuters zitten niet op zo’n opmerking te wachten. Ze krijgen soms de indruk dat ‘al zo groot zijn’ betekent dat er geen aandacht meer voor hen is, en dat de baby in zijn eentje alle cadeautjes krijgt.

Een peuter heeft die aandacht nog net zo hard nodig. Misschien zal je kind dan ook alle pogingen doen om de plek van de baby in te nemen. Probeer daarom dit soort opmerkingen of verwachtingen te voorkomen. Vergelijk je kind niet met de baby, maar zorg dat hij voelt dat je hem ook nog steeds ziet staan. En dat hij soms zelfs privileges krijgt: bijvoorbeeld even sámen knuffelen als de baby slaapt. Die tijd is dan lekker voor jullie samen.

Overigens: het is goed om na te gaan hoe je zelf nu in de situatie staat. Als er een kind wordt geboren raakt een heel gezin meestal uit balans. Iedereen moet zijn nieuwe plek weer vinden. En dat kan soms een tijdelijke ‘chaos’ met zich meebrengen. Ook daar reageert een peuter natuurlijk op. Net als jijzelf.

Probeer daarom voor jezelf ook de balans op te maken. Hoe voelt iedereen zich nu? Zijn er situaties die nu niet zo lekker lopen en veranderd moeten worden? Is er al een nieuwe structuur gevonden of moet er nog aan gesleuteld worden? Zo kan het al helpen om de kraamvisite alleen op bepaalde tijden te ontvangen, zodat je de rest van de dag ‘voor jezelf’ hebt. Met een peuter en een baby is het nu eenmaal belangrijk dat ook de gewone dagelijkse routine weer plaats gaat vinden. Je peuter herkent dan weer hoe het allemaal hoort te gaan, en dat maakt hem vaak rustiger.