Opvoedingsvragen

Hij is aan het peuterpuberen

Onze zoon van 3 jaar is een vrolijk, sociaal, zelfverzekerd, maar vooral pittig ventje. Hij laat duidelijk weten wat hij wel en niet wil. Hij wil bijvoorbeeld absoluut niet naar zijn eigen bed ’s avonds, dus soms wachten we tot hij op de bank in slaap valt om hem (hopend dat hij niet wakker wordt) naar z’n kamertje te dragen. Hoe krijg ik hem gewoon rond 19.00 uur naar bed? Hij is verder erg specifiek met eten, hij wil veel dingen gewoonweg niet eten (niet als ik het positief benader of combineer met appelmoes of wat dan ook). Sinds kort schreeuwt hij ook veel in combinatie met slaan en schoppen .. is dit de ‘peuterpubertijd’? Hij is zo agressief opeens! Onze oudste dochter is tien jaar en zelf ook al aan het ‘puberen’. Hij ziet haar negatieve gedrag en onze conflicten en reacties, en de sfeer is absoluut niet prettig thuis. We hebben ook een dochtertje van 3 maanden en ik ben zo bang dat zij nu ook beïnvloed wordt. Wat kan ik eraan doen?

Dit gedrag is heel herkenbaar voor de peuterpuberteit

Kinderen gaan er in die periode van uit dat de hele wereld om hen heen draait. Zij zijn het centrum, zij zijn de koning. En iedereen moet doen wat zij willen. En wat zij niet willen, dat gebeurt gewoon niet.

Een peuter ontdekt helaas langzamerhand dat niet iedereen knipmessend klaar staat om precies te doen wat de peuter wil. En dat zorgt dan weer voor hele boze driftbuien of ander negatief gedrag. Dat komt omdat een peuter zijn gedrag nog niet goed kan regelen.

Hij ontploft gewoon als er iets gebeurt wat hij niet wil

En hij ploft ook als hij iets niet kan wat hij wil kunnen. Peuters gaan dan krabben, schreeuwen, schoppen, bonken, slaan, bijten… eigenlijk proberen ze vaak van alles uit. Maar dat gedrag waarop gereageerd wordt gaan ze heel vaak herhalen. Want ze ontdekken al snel dat ze aandacht kunnen krijgen met het negatieve gedrag. En al snel zit je dan met zijn allen in een vicieuze cirkel.

Hoe meer je probeert het gedrag te stoppen…

Des te meer gaat je kind zich zo gedragen. Jullie merken dat je kind peuter is tijdens het slapen, het eten, tijdens de boze buien… Je schrijft dat je probeert het zo goed mogelijk aan te pakken. Maar wat je doet werkt helaas niet. Dat kan komen, doordat je je te iets te weinig als leider opstelt.

Met het slapen bijvoorbeeld heb je ontdekt dat hij wel op de bank in slaap wil vallen. Daar hebben jullie je bij aangepast. Maar dat betekent ook dat hij de baas is over de situatie. Hij bepaalt hoe hij in slaap wil vallen, en jullie doen wat hij zeggen. En dat past bij zijn wereldbeeld: ‘Ik ben de koning en papa en mama zijn mijn lakeien en doen wat ik zeg’.

Jullie hopen dat hij vanzelf door deze fase heen zal komen. Helaas is dat waarschijnlijk niet het geval. Je zoon heeft namelijk geen reden om zijn gedrag aan te passen. Hij vindt het prima zo op de bank. Waarom zou hij iets anders kiezen?

Ga er dus vanuit dat jullie de leiding weer moeten nemen

Dat betekent, dat jullie bepalen waar je kind in slaap valt. Jullie gaan een vast bedtijdritueel bepalen, dat je elke dag herhaalt. Jullie bepalen het tijdstip waarop hij naar bed gaat. En jullie bepalen hoe vaak je nog bij hem gaat kijken. Hij echter bepaalt zijn eigen reactie daarop. En de kans is heel groot, in feite moet je ervan uit gaan, dat hij zeer boos gaat worden.

Kinderen willen niet zomaar veranderen

Dus moet jij voorbereid zijn op zijn boze reactie. En daar moet je niet bang voor zijn. Stel je aanpak gewoon op die boosheid in. Ga regelmatig bij hem kijken, zeg dan steeds hetzelfde, maar geef geen uitgebreide aandacht aan zijn boosheid. Ga ervan uit: Je mag best boos zijn, maar je blijft wel in bed. Op die manier leert je kind dat er grenzen zijn die papa en mama bepalen. En hebben jullie de leiding weer terug.

Overigens kan dit proces wel drie weken duren

Hou daar rekening mee. Vind je het moeilijk om het slapen goed aan te pakken, bestel dan de slaapbrochure ‘Slaapproblemen de baas’ via deze site. Met deze brochure kun je een eigen aanpak maken, helemaal gericht op jullie zoon.

Wat het eten betreft heb ik een vergelijkbaar advies. Ook daar moet je de leiding weer overnemen. Veel kleine kinderen lusten niet veel eten of willen bepaalde dingen niet eten. Jullie zoon eet wat dat betreft nog best veel dingen, als ik het zo lees. Alleen tijdens het eten wil hij bepalen wat hij wel en niet eet. En daarmee chanteert hij jullie.

Geef hem dus niet meer wat hij per se verlangt

Maar schep gewoon eten op zijn bord. Je kunt ook als regel stellen dat hij zelf iets mag opscheppen. En stel verder een vaste tijd in waarin je samen eet. Is die tijd voorbij en heeft hij niets gegeten, dan niet. Je haalt zijn bordje gewoon weg. Geef hem dan niet daarna gauw een boterham om zijn honger te stillen als hij daarom vraagt. Want dan leert hij nog niet dat hij aan tafel met de pot mee moet eten.

Consequent gedrag is wat dit betreft net zo belangrijk als bij het slapen

Ga uit van de gedachte; Het is niet erg als hij niets binnen krijgt tijdens de warme maaltijd. Hij krijgt door de dag heen echt voldoende. Op die manier kun je het eetprobleem gemakkelijker ‘loslaten’. En dat is heel belangrijk, want daardoor ontdekt je kind dat hij geen extra aandacht meer krijgt door niet te willen eten. En dan pas kan hij ontdekken dat hij eigenlijk best trek heeft….

Blijf hem dus tijdens het eten niets opdringen

Maar praat met elkaar over gezellige dingen. Neem bijvoorbeeld samen de dag door, laat iedereen vertellen wat hij voor leuks heeft gedaan. Op die manier ligt de nadruk op het gezellig samenzijn in plaats van op ‘ moeten’ eten.

Het derde probleem wat je beschrijft is het agressieve gedrag dat vrij plotseling is begonnen. Jullie leggen een link met het moeilijke gedrag van je dochter. Het is best mogelijk hoor, dat kinderen gedrag van elkaar overnemen. Je dochter is natuurlijk een rolmodel voor je peuter. Maar ook zonder dat voorbeeld is de kans groot dat je peuter zulke buien zou hebben gekregen. Uit wat je omschrijft lijkt het een temperamentvol kind. En dan komt de peuterpuberteit daar nog eens bovenop.

Hou er dus rekening mee dat het om normaal gedrag gaat

Wat echter wel gereguleerd moet worden. Zorg dat je een vaste aanpak hanteert bij negatief gedrag. Wees helder in hoe je kind zich wel mag gedragen. Wordt hij boos, geef hem dan een plek in huis waar hij boos mag zijn. Een soort time out plek. Daar kan hij dan naar toe om zijn boze bui uit te schreeuwen.

Leer hem: boos zijn hoort erbij, dat mag best

Wees hier heel consequent in. Maar in de huiskamer wordt niet geschreeuwd, dus dat doe je op de time out plek. Ga af en toe bij hem kijken zolang hij woedend is, maar laat hem op die plaats. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik zie dat je nog boos bent, ik kom straks wel weer even kijken’. Zo laat je hem niet in de steek, maar geef je ook aan dat er grenzen zijn. Is hij over zijn boosheid heen, dan neem je hem weer mee naar binnen en begin je over iets heel anders. Besteed geen aandacht meer aan het boze gedrag maar ga gewoon over op de orde van de dag.

Kortom, de peutertijd is wel een fase in de ontwikkeling

Maar het is van belang dat je je peuter daar op een positieve manier doorheen loodst. En dat doe je door heel consequent op zijn gedrag te reageren. Zijn emoties mag hij hebben, maar hij is niet de baas en moet zich aan de regels houden.