Opvoedingsvragen

Temperamentvol kindje

Mijn dochter van 1,5 jaar is erg temperamentvol. Sinds een paar dagen is niets meer goed. Ik vind het moeilijk dat ze haar vader, zusje van vier maanden en mij ook knijpt als ze haar zin niet krijgt. Hoe kan ik hier het beste mee om gaan?

Je dochter is duidelijk in de peuterpuberteit terecht gekomen. Kinderen van anderhalf jaar overkomt dat soms vrij plotseling. Ineens worden ze dwars en driftig. Die boosheid ontstaat in eerste instantie door gevoelens van frustratie.

Je kind wil iets en dat lukt niet, of het mag niet. En dat maakt haar woedend. Alleen weet ze met die gevoelens nog geen raad. Ze ‘slaat’ als het ware om haar heen. En hoe kinderen dat doen is heel verschillend. Soms hangt dat ook van het toeval af. Ze doen iets, bijvoorbeeld schoppen, gillen of bijten en door de ontlading die volgt is er een soort opluchting.

Die opluchting zorgt ervoor dat ze het een volgende keer sneller ook op dezelfde manier doen. Ze gaat hier net zolang mee door als ze prettige gevoelens bij de manier van afreageren blijft houden. Over het algemeen is dat zo’n week of drie. Dan is de ‘lol’ er een beetje vanaf en gaat een kind iets anders uitproberen. Toch ligt het verhaal niet zo simpel. Want de reactie van de omgeving kan er voor zorgen dat het agressieve gedrag juist in stand blijft. In jouw geval is je dochter zich aan het ontladen door de andere gezinsleden te knijpen.

Je schrijft niet hoe die reageren, maar ik kan me voorstellen dat de volwassenen waarschijnlijk in ieder geval ‘au’ roepen, of ‘niet doen’ zeggen. En de baby zal misschien gaan huilen waardoor je als ouders snel aan komt lopen. Misschien proberen jullie je kind ook te vertellen dat ze niet moet knijpen. Al deze manieren van reageren geven je dreumes echter veel aandacht. En de kans is groot dat juist dat zorgt voor herhaling van het gedrag.

Wat je aanleert kun je gelukkig ook afleren. Dat doe je als volgt: Geef geen aandacht aan het knijpen, zeg helmaal niets, maar zet je kind wel meteen weg. Als ze op je schoot zit zet je haar op de grond. Geef haar eventueel een speeltje en zeg: ‘Knijp hier maar in’. Loop daarna zelf weg en haal ook meteen het slachtoffer weg.

Duidelijk moet zijn: ‘Dit pik ik niet en je krijgt verder geen aandacht meer. Nu zit je maar alleen’. Deze reactie moet heel consequent worden doorgevoerd. Omdat je kind leert van herhaling, kan het best een week of drie duren voor ze goed in de gaten heeft dat er op knijpen niet meer gereageerd wordt. Overigens moet je bij een klein kindje niet te lang wegblijven. Het gaat om de schrikreactie.

Het kind moet even beseffen dat de situatie plotseling anders verloopt. Na een halve minuut ga je weer naar haar toe om te kijken hoe het is. Als ze zit te huilen pak je haar op en leid je haar af met iets heel anders. De boodschap is dan: ‘Zo het is klaar, we gaan iets leuks doen nu’. Gaat ze je meteen weer knijpen als je terugkomt, of blijft ze op een andere manier boos, dan zeg je: ‘Zo jij bent boos, ik kom zo wel weer kijken’. En dan loop je weer voor een minuutje weg.

Daardoor blijft ze de boodschap krijgen: als je knijpt of boos doet zit je alleen. En die boodschap moet er dan langzamerhand in slijten. Overigens is het bij zo’n kleintje goed om te proberen het knijpen te gaan voorkomen. Het is een uiting van frustratie.

Hou eens een dag bij wanneer je dochter knijpt en welk gedrag er precies aan vooraf gaat. Als je weet dat ze bijvoorbeeld eerst boos gaat kijken en dan knijpt, kun je bij het boze gezichtje al gaan ingrijpen door je kind weg te zetten bij haar slachtoffers. Zo ben je het knijpen voor en kun je ook op een positievere manier reageren. Bijvoorbeeld door haar af te leiden door samen naar het raam te lopen of te roepen: ‘Hé, zie je dat?’

Door je plotselinge reactie is de kans groot dat je kind eventjes stopt met boos zijn, en is dat wat je ziet aantrekkelijk genoeg dan kan het knijpen waarschijnlijk voorkomen worden. Voor een tijdje dan… want het zal echt even duren voor je dochtertje de gewoonte totaal heeft afgeleerd.