Opvoedingsvragen

Niet luisteren en gillen

Wij hebben een dochtertje van 4,5 jaar oud dat absoluut niet luistert en een erg grote mond heeft. Ze is agressief naar andere kinderen toe. Als ze de regels overtreedt lacht ze ons midden in het gezicht uit en probeert weg te kijken of over iets anders te beginnen. Zet je haar in de gang gaat ze gillen en op de deuren stompen enz. Als je denkt dat ze iets heeft begrepen doet ze het na 5 minuten gewoon weer. We zijn sinds kort echt ten einde raad omdat ze al 2 maal is weggestuurd bij andere kindjes thuis, want ook daar heeft ze een grote mond en zegt ze lelijke woorden. Ze kan daarentegen ook heel lief voor ons zijn, is gek op knuffelen en kan rustig een uur zelf zitten spelen met haar poppen. Hoe kunnen wij dit gedrag nog ombuigen als alles al geprobeerd is? We zijn duidelijk als iets niet mag, blijven zelf zo rustig mogelijk, na 2 keer waarschuwen op de gang enz.

Temperament

Wat je vertelt roept een paar vragen bij mij op. Hoe lang is dit gedrag al bezig. Is ze altijd zo geweest? Of is het bijvoorbeeld gestart nadat ze naar de basisschool is gegaan? In het eerste geval kan haar temperament een rol spelen. Maar als het nog niet zo lang bezig is, kan het ook een reactie zijn op de eisen die de basisschool aan haar stelt. In dat geval is het in ieder geval goed even contact op te nemen met de leerkracht. Misschien kan die er meer over vertellen. Veel kinderen moeten op school op hun tenen lopen. De leerkracht merkt dat trouwens niet altijd. Soms houdt een kind zich groot tot hij thuis is en dan krijgen ouders, of broertjes en zusjes de volle laag. In die situatie kan het goed zijn je kind na schooltijd de gelegenheid te geven flink af te reageren. Even lekker boos zijn, of hard rennen, of tegen een bal schoppen kan heel opluchtend werken voor een kleuter die op school veel energie heeft verbruikt. Het kan ook lekker zijn om gewoon op de bank te hangen. Vraag dus niet meteen wat er allemaal op school gebeurde, maar laat je kind met rust. Zij trekt vanzelf wel weer bij.

Uitlachen

Hoe reageren jullie over het algemeen op haar gedrag? Je beschrijft dat ze je uitlacht, wegkijkt of over iets anders begint. Wat is je reactie daarop? En wat doe je als ze op de deur stompt terwijl ze op de gang staat? Wanneer mag ze weer van de gang af? En wat doe je als ze na vijf minuten weer iets doet wat niet mag? Doen jullie allebei hetzelfde of is er verschil tussen de aanpak van papa en mama? Mijn vragen hebben te maken met consequent zijn. Een kleuter heeft al snel in de gaten met welk gedrag hij extra aandacht kan krijgen. Aandacht geeft een kleuter namelijk ook energie. En al is het negatieve aandacht, zoals mopperen of straffen. Het is toch aandacht. Een kind wil gezien worden en heeft daar van alles voor over.

Consequent

Bespreek dus een aanpak die heel consequent is, en die je ook altijd op dezelfde manier toepast. Op die manier leert je kind dat het menens is. Bespreek ook wat je doet als je kind voor de tweede keer niet luistert of als ze over iets anders begint. Een time-out is een goede manier, omdat je daarmee aangeeft: ik geef je nu geen aandacht meer. Maar dat moet je dan ook niet doen. Na een paar minuten haal je je dochter dan weer van de time-out plek. En daarmee is het incident ook afgelopen. Ga er dus niet op door. Het kan zijn dat je kind in het begin dus veel time-outs krijgt. Maar doe je het consequent dan zal je kind het wel begrijpen.

Spiraal

Bespreken jullie het gedrag en jullie aanpak met haar zelf? Het is goed om met een kind van vier wel te bepraten wat je gaat doen. Ze weet dan ook welk gedrag je niet goed vindt. Zeg ook welk gedrag je wel graag wil zien. Dus bijvoorbeeld: je mag wel zachtjes praten aan tafel. In plaats van alleen: je mag niet schreeuwen. Beloon het positieve gedrag ook heel consequent. Dan leert ze dat er ook andere manieren zijn om aandacht te krijgen. Zeg er steeds bij als je een beloning geeft waarom ze die krijgt. Dus welk gedrag het was. Kinderen vinden dit heel fijn en zullen juist dat gedrag dan vaker gaan vertonen. Blijf dan wel consequent belonen, want anders zit je zo weer in een negatieve spiraal.

Terugval

Soms speelt bij kinderen meer mee wat het gedrag veroorzaakt. Ik ken jullie thuissituatie of haar persoonlijke situatie niet. Daarom heb ik daar vragen over. Is er iets in je gezin of daarbuiten wat stressvol voor je dochter is? Bijvoorbeeld zaken als een geboorte in het gezin, een verhuizing, ziekte, spanningen in het gezin of in de relatie van de ouders, het missen van een vriendinnetje… dit alles kan het gedrag van een kleuter ernstig beïnvloeden. Ze reageert zich dan af omdat de moeilijke situatie veel energie van haar vergt. Ze valt dan eigenlijk een beetje terug in een eerdere periode van haar ontwikkeling. En wordt dan weer een beetje een peuter. Speelt dit in jullie situatie ook mee, dan is het belangrijk daar aandacht aan te besteden.

Wat er speelt

Je kunt er met haar over praten. Haar bijvoorbeeld vertellen dat je weet dat het moeilijk voor haar is wat er speelt. En dat ze daar misschien wel boos of verdrietig over is, en dat dat ook mag. Misschien kun je met haar een manier vinden om haar verdriet te uiten, bijvoorbeeld via spel of tekeningen of gewoon samen heel hard schreeuwen. Heb je het gevoel dat er meer aan de hand is dan je zelf kunt begeleiden, neem dan contact op met de huisarts. Deze kan je verwijzen naar een goede pedagoog die je kind kan begeleiden. Misschien is er ook een opvoedspreekuur verbonden aan het consultatiebureau in je omgeving. Ook daar kun je geschikte hulp vinden.

Bij anderen

Tenslotte: je schrijft dat je dochter zich ook bij anderen steeds akeliger gaat gedragen. Het is goed om met de betreffende ouders te gaan praten. Vraag wat er precies gebeurd is, en vertel ook wat er met je dochtertje aan de hand is op dit moment. Leg uit wat jullie doen om haar aan te pakken. Misschien kunnen de andere ouders een zelfde aanpak toepassen. Ze zullen het in ieder geval waarderen dat je de moeite doet om met hen over de voorvallen serieus in overleg te gaan. Wie weet mag je dochtertje dan toch nog een keertje komen.