Opvoedingsvragen

Troep opruimen

Ik heb 3 kinderen: oudste bijna 8, en behoorlijk eigenwijs (wat we op zich wel zo leuk vinden en op momenten ongetwijfeld aanmoedigen), tweede bijna 6 – volstrekt verknocht aan elkaar. Nu hebben ze besloten hun spaarcenten te combineren. Enerzijds natuurlijk hun keus (want hun geld, waarover in theorie in ieder geval eigen zeggingskracht – iets waarop ze zeer gesteld zijn), anderzijds nogal onpraktisch voor ons: zo gaan de euro’s die de een als zakgeld krijgt wegens het goed bijhouden van zijn/haar kamer, direct naar de ander – die in al dat opruimen geheel geen zin heeft. Ik was van plan gewoon een grens af te plakken waarachter ze dan maar in haar eigen troep moet wonen (ze deelt een kamer met het jongste broertje), maar ik vrees dat dat mij vooral beschimmelde kleren en andere narigheid oplevert.

Het argument dat het haar troep is in haar eigen kamer waarin ze eigen baas is, vind ik weliswaar leuk bedacht, maar strookt natuurlijk niet met ons gezamenlijke voornemen gewassen en op tijd op school te komen etc. Voor ‘beloningen’ lijkt ze vrij ongevoelig, (snoep dat ze niet van ons krijgt regelt ze elders wel, wat ze verder wil koopt ze later wel en op aandacht gaan we toch niet korten), dus resteert ons m.i. vooral de harde aanpak – waar ik eerlijkheidshalve ook niet altijd zin in heb, voor redenen die ik op een ander moment vast beter kan formuleren.

Dilemma

Ik begrijp uit je verhaal dat er twee dingen spelen waar je tegenaan loopt. Ten eerste is er je dochter van acht die besluit haar kamer niet meer op te ruimen, waardoor je als ouder tegen het dilemma aanloopt: moet ik haar haar gang laten gaan op haar eigen plek? Of moet ik haar toch opdragen op te gaan ruimen? Het tweede probleem waar je mee te maken hebt, is dat je dochter die geen zakgeld krijgt omdat ze haar kamer niet opruimt, een slimme manier heeft gevonden om toch aan zakgeld te komen: ze sluit een deal met haar jongere zusje (ik ga ervan uit dat de tweede een meisje is). Bij alle twee de situaties heb je als ouders het dilemma: laat ik de kinderen zelfstandig hun problemen oplossen, of grijp ik dwingend in? Bij zulke dilemma’s moet je op de volgende dingen letten: 1. De leeftijd van de twee kinderen. 2. De gevolgen van het negatieve gedrag. 3. Signaalgedrag.

Leeftijd

Als je kijkt naar de leeftijd van je twee kinderen dan zie je dat de oudste met haar acht jaar slechts twee jaar ouder is dan haar zus, maar met die twee jaar wel een enorme ontwikkelingsvoorsprong heeft. Ze kan sneller denken, beter beredeneren en ze is groter en sterker en heeft als oudere zus macht over de jongste. Dat betekent dat de deal van de twee kinderen misschien wel leuk is voor de oudste, maar je kunt je afvragen hoe leuk het ook voor de jongste is. De kans bestaat dat de jongste zich een beetje gedwongen voelt op de afspraak in te gaan. Ook al lijkt het in goed overleg te zijn gebeurd, ik betwijfel of het werkelijk zo’n eerlijke deal is. Daarom vind ik het heel realistisch om als ouders op zo’n moment in te grijpen. Je kunt gewoon zeggen: je zakgeld is van jezelf alleen en dat wordt niet met elkaar gedeeld. Mocht je oudste daar boos over worden, dan kun je haar rustig uitleggen wat je achterliggende overweging is.

Gevolgen

Het tweede punt: de gevolgen van het negatieve gedrag. Als je oudste dochter niet opruimt, en het gevolg van het niet opruimen is dat ze het geld van haar zusje gewoon krijgt, dan zie je dat je oudste in feite beloond wordt voor het niet opruimen. Als je kijkt naar andere gevolgen, dan lees ik dat je probeert haar te overtuigen van het feit dat ze gewassen en schoon naar school moet. Ik weet natuurlijk niet hoe je dat doet, maar de kans bestaat dat je dochter ontdekt heeft dat ze aandacht van je krijgt als ze haar kamer niet opruimt. Kinderen willen graag aandacht hebben, of dat nu positief is, of negatief. Het gekke is, dat kinderen al snel ontdekken dat het veel gemakkelijker is om veel aandacht van je ouders te krijgen als je je negatief gedraagt. Als ouder ben je vaak geneigd om te gaan mopperen, of te proberen je kind om te praten. En dat neemt meestal meerdere minuten. Dus dat is aandacht voor je kind. Je zult dus een gevolg moeten vinden dat voor haar zoveel nadeel meebrengt dat ze maar besluit haar kamer op te ruimen.

Geen deals meer

Je kunt zorgen dat ze geen deals meer met haar zusje sluit voor het zakgeld. En verder is belangrijk: geen gemopper, maar een direct negatief gevolg. Een kind van acht is vaak gevoelig voor een heldere straf, zoals geen televisie kijken. Het omgekeerde is verder ook van belang. Merk je dat ze een klein beetje gaat opruimen, dan beloon je dat. Niet per se met snoep, maar met aandacht. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: fijn dat je je boeken op je tafel legt. Kom zullen we een spelletje doen? Aandacht in tijd is waar kinderen veel behoefte aan hebben.

Wie heeft het voordeel?

Wat je voortdurend moet bedenken is: wie heeft er voordeel bij als je dochter haar kamer opruimt? Ben jij dat alleen, dan moet je wel een heel lief kind hebben wil ze haar kamer dan ook opruimen. Zorg dat het ook in haar voordeel wordt om haar kamer op te ruimen. Maak daarvoor eventueel samen een schema waarin ze zelf elke dag een sticker mag plakken als ze haar spullen opruimt. En als ze dan vijf stickers heeft mag ze extra lang televisie kijken, of gaan jullie samen iets leuks doen of iets dergelijks. Jullie kunnen ook samen iets afspreken waar ze naartoe werkt. Dan voelt je dochter zich betrokken.

Signaalgedrag

Het komt voor dat kinderen bepaalde gedragingen vertonen omdat het niet zo goed met ze gaat. Het zou kunnen dat je dochter zich op de een of andere manier niet prettig voelt, en dat laat merken met haar storende gedrag. In feite geeft ze daarmee aan: ik voel me niet fijn maar ik weet niet hoe ik dit moet vertellen. En daarom ga ik maar ‘ vervelend doen’. Soms heeft het ook te maken met het feit dat ze zoveel energie verstoken met hun probleem, dat ze geen energie meer over hebben voor dingen als een kamer opruimen.

Goed opletten

Het kan helpen een paar dagen je dochter goed te observeren. Het kan namelijk zijn dat ze nog meer signalen vertoont dat het niet goed gaat. Kinderen vallen soms terug in hun ontwikkeling als het slecht met ze gaat. Ga verder na of er dingen in haar leven zijn die moeilijk voor haar zijn. Dat kan thuis zijn, maar ook in de buurt, of op school. Misschien heeft ze iets onder de leden. Van alles kan bij zoiets meespelen. Praat daar over met haar en probeer haar te helpen de situatie op te lossen. Zodra ze zich dan beter in haar vel voelt is de kans groot dat het opruimen niet zo’n probleem meer is.